Έλενα Τριανταφύλλου
Το ναυάγιο του πλοίου Χειμάρα στον νότιο Ευβοϊκό Κόλπο παραμένει μέχρι και σήμερα η μεγαλύτερη ναυτική τραγωδία στη χώρα και έγινε σαν σήμερα στις 19/1/1947. Χαρακτηρίστηκε και ως ο ελληνικός Τιτανικός.
Σαν σήμερα στις 19 Ιανουαρίου του 1947 γράφτηκε μία από τις πιο μαύρες σελίδες στην ελληνική ναυτική ιστορία. Το επιβατηγό ατμόπλοιο Χειμάρα βυθίζεται στο Νότιο Ευβοϊκό Κόλπο, παρασύροντας στον θάνατος εκατοντάδες ανθρώπους. Μέχρι και σήμερα θεωρείται το πιο πολύνεκρο ναυτικό δυστύχημα στη χώρα μας και είναι ένα ναυάγιο που έμεινε στην συλλογικό μνήμη ως ο Τιτανικός της ελληνικής ακτοπλοΐας.
Η μεγαλύτερη ναυτική τραγωδία στην Ελλάδα που μέχρι και σήμερα αποτελεί μία από τις πιο μαύρες σελίδες στην ελληνική ιστορία
Μπορεί να περάσαν δεκαετίες από το ναυάγιο του Χειμάρα όμως και σήμερα εξακολουθεί να προκαλεί συγκίνηση αλλά και πολλά ερωτηματικά. Τα αίτια της τραγωδίας, οι ευθύνες αλλά και οι ποινές που επιβλήθηκαν μετέπειτα, συνθέτουν ένα αφήγημα που ξεπερνά τα όρια ενός απλού ναυτικού ατυχήματος και αγγίζει τον πυρήνα της μεταπολεμικής Ελλάδας.
Παρά τις δεκαετίες που πέρασαν, το ναυάγιο του «Χειμάρα» εξακολουθεί να προκαλεί συγκίνηση, αλλά και ερωτήματα. Τα αίτια της τραγωδίας, οι ευθύνες, οι ποινές που επιβλήθηκαν και η μετέπειτα πορεία των πρωταγωνιστών της υπόθεσης συνθέτουν ένα αφήγημα που ξεπερνά τα όρια ενός απλού ναυτικού ατυχήματος και αγγίζει τον πυρήνα της μεταπολεμικής Ελλάδας.
Το πλοίο αυτό έμελλε να συνδεθεί με τη μεγαλύτερη ναυτική τραγωδία της χώρας και ναυπηγήθηκε το 1905 στη Γερμανία. Αρχικά λεγόταν HERTHA και κατασκευάστηκε για λογαριασμό γερμανικής ναυτιλιακής εταιρίας, προκειμένου να εκτελεί επιβατικά δρομολόγια στη Βαλτική και τη Βόρεια Θάλασσα. Είχε μήκος 76 μέτρα, πλάτος 10 μέτρα και δυνατότητα μεταφοράς περισσότερων από 1.200 επιβατών. Θεωρούνταν λοιπόν αρκετά αξιόπιστο για την εποχή του.
Ποια ήταν η ιστορία του;
Η ιστορία του πλοίου διασταυρώθηκε νωρίς με τις μεγάλες συγκρούσεις του 20ου αιώνα αφού κατά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, επιτάχθηκε από το γερμανικό ναυτικό και χρησιμοποιήθηκε αρχικά ως νοσοκομειακό. Αργότερα, ο βοηθητικό ναρκαλιευτικό. Μετά το τέλος του πολέμου επέστρεψε σε εμπορική χρήση, όμως με την έναρξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου επανεντάχθηκε σε στρατιωτικές αποστολές, αυτή τη φορά, ως πλωτός κοιτώνας και υποστηρικτικό σκάφος υποβρυχίων.
Μετά τη γερμανική συνθηκολόγηση, το πλοίο πέρασε στη βρετανική διοίκηση ως πολεμικό λάφυρο και στο πλαίσιο των γερμανικών πολεμικών αποζημιώσεων παραχωρήθηκε τελικά στην Ελλάδα. Το 1946, μετονομάστηκε σε Χειμάρα και εντάχθηκε στο στόλο της Κρατικής Διεύθυνσης Θαλασσίων Μεταφορών, σε μία περίοδο κατά την οποία η χώρα προσπαθούσε να επουλώσει τις πληγές της κατοχής και του πολέμου.
Πώς ήταν η Ελλάδα το 1947 και ποιος ο ρόλος της ακτοπλοΐας
Φαίνεται πως την εποχή εκείνη οι χερσαίες συγκοινωνίες βρίσκονταν σε άθλια κατάσταση. Οι καταστροφές από τον πόλεμο αλλά και οι συνθήκες του Εμφυλίου καθιστούσαν τις θαλάσσιες μεταφορές ζωτικής σημασίας. Το κράτος επιστράτευε κάθε διαθέσιμο μέσο που είχε για να καλύψει βασικές ακτοπλοϊκές γραμμές, ακόμη και πλοία που ήταν παλιά ή μετασκευασμένες πολεμικές μονάδες.
Το Χειμάρα λοιπόν εντάχθηκε σε αυτό το δύσκολο και απαιτητικό δίκτυο. Εκτελούσε δρομολόγια στη γραμμή Θεσσαλονίκη – Πειραιάς με ενδιάμεσους σταθμούς και μετέφερε επιβάτες κάθε κατηγορίας. Δηλαδή στρατιώτες, πολίτες, κρατούμενες, οικογένειες που ήθελαν να μετακινηθούν γενικά.
Το μοιραίο ταξίδι της 18ης Ιανουαρίου 1947
Το βράδυ της 18ης Ιανουαρίου 1947 λοιπόν το «Χειμάρα» απέπλευσε από τη Θεσσαλονίκη με προορισμό τον Πειραιά. Στο πλοίο επέβαιναν πάνω από 500 επιβάτες και σχεδόν 90 μέλη πληρώματος. Ανάμεσά τους βρίσκονταν εκατοντάδες στρατιώτες με άδεια, πολιτικοί κρατούμενοι που μεταφέρονταν στην εξορία, καθώς και χωροφύλακες.
Πλοίαρχος του πλοίου αξίζει να σημειωθεί ότι ήταν ο Σπύρος Μπιλίνης, έμπειρος ναυτικός με πολυετή παρουσία στην ακτοπλοΐα και με προηγούμενες εμπειρίες από ναυτικά ατυχήματα και πολεμικούς βομβαρδισμούς. Λόγω των δυσμενών καιρικών συνθηκών που είχε εκείνη τη μέρα, αποφάσισε να ακολουθήσει τη διαδρομή μέσω του Ευβοϊκού Κόλπου, μια επιλογή που εκείνη την εποχή ενείχε αυξημένους κινδύνους λόγω των ναρκοπεδίων που υπήρχαν ακόμη στις ελληνικές θάλασσες.
Λίγο μετά τα μεσάνυχτα, το πλοίο έφτασε στη Χαλκίδα και συνέχισε την πορεία του προς τον Νότιο Ευβοϊκό. Οι καιρικές συνθήκες χαρακτηρίζονταν από ψύχος και ισχυρά θαλάσσια ρεύματα, ενώ η νύχτα ήταν σκοτεινή.
Η σφοδρή πρόσκρουση και η βύθιση
Γύρω στις 4:10 τα ξημερώματα της 19ης Ιανουαρίου, το «Χειμάρα» προσέκρουσε με σφοδρότητα σε βραχώδη προεξοχή κοντά στις νησίδες του Νοτίου Ευβοϊκού. Η πρόσκρουση προκάλεσε εκτεταμένες ζημιές στο κύτος του πλοίου, εισροή υδάτων και άμεση διακοπή της ηλεκτροδότησης.
Το πλοίο έμεινε ακυβέρνητο, ενώ ο ασύρματος τέθηκε εκτός λειτουργίας, καθιστώντας αδύνατη την αποστολή σήματος κινδύνου. Ο πλοίαρχος διέταξε τη διανομή σωσιβίων και την εγκατάλειψη του πλοίου, όμως ο πανικός που επικράτησε έκανε την κατάσταση ανεξέλεγκτη.
Οι σωστικές λέμβοι αποδείχθηκαν δυστυχώς ανεπαρκείς και σε κακή κατάσταση. Πολλές μάλιστα έμπαζαν νερά, ενώ οι καιρικές συνθήκες έκαναν την κατάσταση ακόμη πιο δύσκολη για κάθε προσπάθεια οργανωμένης διάσωσης. Μέσα σε λιγότερο από μιάμιση ώρα, το «Χειμάρα» βυθίστηκε οριστικά, παρασύροντας μαζί του εκατοντάδες ανθρώπους.
Ο αγώνας επιβίωσης και η διάσωση
Οι σκηνές που ακολούθησαν ήταν εφιαλτικές για όλους. Επιβάτες και μέλη του πληρώματος βρέθηκαν στο παγωμένο νερό, παλεύοντας με τα κύματα και το ψύχος. Κάποιοι κατάφεραν να φτάσουν κολυμπώντας σε κοντινές νησίδες, άλλοι μαζεύτηκαν από διερχόμενα καΐκια που έφτασαν στην περιοχή ώρες αργότερα.
Δείτε ακόμα Οι πιστοί πήγαιναν για να προσκυνήσουν και δεν γύρισαν ποτέ: Το πανηγύρι που κατέληξε σε τραγωδία
Χάρη στην κινητοποίηση τοπικών σκαφών και την αυτοθυσία ψαράδων, διασώθηκαν περίπου 230 άνθρωποι. Όμως, ο απολογισμός της τραγωδίας ήταν βαρύς. Πιο συγκεκριμένα, περισσότεροι από 380 νεκροί, επιβάτες και μέλη του πληρώματος, χάθηκαν στη θάλασσα.
Ποια ήταν τα αίτια και το πόρισμα
Από τις πρώτες ώρες μετά το ναυάγιο, κυκλοφόρησαν αντικρουόμενες εκδοχές για τα αίτια της τραγωδίας. Κάποιοι υποστήριξαν ότι το πλοίο προσέκρουσε σε νάρκη, σε μια περίοδο κατά την οποία ο Εμφύλιος πόλεμος τροφοδοτούσε καχυποψία και πολιτική ένταση.
Όμως, το επίσημο πόρισμα της Ανακριτικής Επιτροπής Ελέγχου Ναυτικών Ατυχημάτων απέρριψε το ενδεχόμενο της νάρκης. Σύμφωνα με τα συμπεράσματά της, η βύθιση οφειλόταν σε πρόσκρουση σε βραχώδη προεξοχή, εξαιτίας λανθασμένης πορείας και σοβαρών παραλείψεων στη διακυβέρνηση του πλοίου.
Ενώ η επιτροπή επέρριψε ευθύνες στον πλοίαρχο και σε μέλη του πληρώματος για αμέλεια, κακή διαχείριση της κρίσης και εγκατάλειψη καθηκόντων. Παρά το μέγεθος της τραγωδίας, οι ποινές που επιβλήθηκαν κρίθηκαν επιεικείς. Οι τιμωρίες περιορίστηκαν σε προσωρινή απαγόρευση άσκησης του ναυτικού επαγγέλματος για λίγους μήνες, γεγονός που προκάλεσε έντονες αντιδράσεις στην κοινή γνώμη.
Ο πλοίαρχος αξίζει να σημειωθεί ότι συνέχισε αργότερα την επαγγελματική του δραστηριότητα στη ναυτιλία, ενώ το ναυάγιο του «Χειμάρα» πέρασε σταδιακά από την επικαιρότητα στην ιστορική μνήμη. Οκτώ δεκαετίες μετά, η τραγωδία του «ελληνικού Τιτανικού» εξακολουθεί να στοιχειώνει την ελληνική ιστορία.
Τις φωτογραφίες και τις πληροφορίες τις είδαμε από το protothema.gr
Σχετικά Άρθρα
- Η κουτσομπόλα προξενήτρα του ελληνικού κινηματογράφου που ξεκίνησε την καριέρα της στα 13, η απαγωγή, ο διάσημος εγγονός και το τραγικό τέλος ξεχασμένη από όλους
- Το μοιραίο γύρισμα: Η έκρηξη που σκότωσε την συμπρωταγωνίστρια του Αλέκου Αλεξανδράκη και τον παραγωγό
- Η ηθοποιός του Ελληνικού κινηματογράφου που χτυπήθηκε από την μοίρα όταν είδε τον άντρα της να καίγεται ζωντανός μπροστά της