Ελένη Πανταζή
Αναλύθηκαν 40 μάρκες εμφιαλωμένου νερού που αγοράστηκαν από σούπερ μάρκετ σε ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ των οποίων και της Ελλάδας. Τι έδειξαν τα αποτελέσματα σχετικά με τα μικροπλαστικά;
Νέα επιστημονική μελέτη κατέγραψε την παρουσία μικροπλαστικών σε εμφιαλωμένο νερό που διατίθεται σε πέντε ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ των οποίων και της Ελλάδας. Τι έδειξαν τα αποτελέσματα σχετικά με τα μικροπλαστικά που εμπεριέχονται στα εμφιαλωμένα νερά; Πόσο μπορούν να επηρεάσουν την υγεία των καταναλωτών;
εξετάζοντας παράλληλα πόση ποσότητα μπορεί να προσλαμβάνει καθημερινά ο άνθρωπος και αν υπάρχουν ενδείξεις τοξικότητας σε ανθρώπινα κύτταρα, σε εργαστηριακό επίπεδο.
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από το Τμήμα Περιβαλλοντικής Χημείας του Ινστιτούτου Περιβαλλοντικής Αξιολόγησης και Έρευνας Υδάτων του CSIC στην Ισπανία και από το Εθνικό Κέντρο Έρευνας Φυσικών Επιστημών «Δημόκριτος» στην Ελλάδα και δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Food Control.
Συνολικά αναλύθηκαν 40 μάρκες εμφιαλωμένου νερού που αγοράστηκαν από σούπερ μάρκετ στην Ισπανία, την Ιταλία, τη Γαλλία, την Πορτογαλία και την Ελλάδα. Από κάθε χώρα εξετάστηκαν 10 δείγματα, εκτός από την Πορτογαλία και την Ελλάδα όπου εξετάστηκαν 5 δείγματα (χωρίς να κατονομάζονται εταιρείες ή εμπορικές επωνυμίες). Τα μπουκάλια είχαν χωρητικότητα 1,5 λίτρου και για κάθε μάρκα αναλύθηκαν συνολικά 5 λίτρα νερού.
Τα ευρήματα από τις μελέτες
Μικροπλαστικά εντοπίστηκαν σε 31 από τα 40 δείγματα (77,5%). Το υλικό που βρέθηκε συχνότερα ήταν το πολυαιθυλένιο υψηλής πυκνότητας HDPE, δηλαδή πλαστικό που χρησιμοποιείται κυρίως για τα καπάκια των μπουκαλιών. Ανιχνεύθηκε σε 29 δείγματα (72,5%), σε συγκεντρώσεις που έφτασαν έως 0,439 μικρογραμμάρια ανά λίτρο. Πολυστυρένιο εντοπίστηκε μόνο σε δύο δείγματα, σε πολύ χαμηλές συγκεντρώσεις. Η μέση συγκέντρωση HDPE στο σύνολο των χωρών ήταν 0,146 μικρογραμμάρια ανά λίτρο.
Δείτε ακόμη: Ανακαλούνται επειγόντως 6 παρτίδες γαριδάκια λόγω επικίνδυνων συστατικών
Η ανάλυση έδειξε επίσης μικρά πλαστικά θραύσματα και ίνες μέσα στο νερό. Ο αριθμός των σωματιδίων κυμάνθηκε από 1 έως 53 σωματίδια ανά λίτρο, με τις μεγαλύτερες μέσες τιμές να καταγράφονται στην Πορτογαλία και τις χαμηλότερες στην Ελλάδα.
Τι συμβαίνει στην Ελλάδα
Σε ό,τι αφορά την Ελλάδα, αναλύθηκαν πέντε δείγματα εμφιαλωμένου νερού που αγοράστηκαν από σούπερ μάρκετ. Μικροπλαστικά βρέθηκαν σε δύο από αυτά και αφορούσαν αποκλειστικά HDPE. Οι συγκεντρώσεις που καταγράφηκαν ήταν 0,146 και 0,136 μικρογραμμάρια ανά λίτρο, ενώ στα υπόλοιπα τρία δείγματα τα επίπεδα ήταν κάτω από το όριο ποσοτικοποίησης. Πολυστυρένιο δεν ανιχνεύθηκε σε κανένα από τα ελληνικά δείγματα. Η Ελλάδα παρουσίασε τον χαμηλότερο μέσο αριθμό σωματιδίων, περίπου 1 έως 2 σωματίδια ανά λίτρο.
Με βάση τις συγκεντρώσεις που μετρήθηκαν και υπολογίζοντας ημερήσια κατανάλωση δύο λίτρων νερού από έναν ενήλικα 70 κιλών, η εκτιμώμενη ημερήσια πρόσληψη HDPE ανέρχεται κατά μέσο όρο σε 0,004 μικρογραμμάρια ανά κιλό σωματικού βάρους και μπορεί να φτάσει έως 0,013 μικρογραμμάρια ανά κιλό στις υψηλότερες τιμές. Για το πολυστυρένιο οι ποσότητες είναι ακόμη χαμηλότερες.
Παράλληλα πραγματοποιήθηκαν εργαστηριακές δοκιμές σε ανθρώπινα ηπατικά κύτταρα, ώστε να εξεταστεί αν εκχυλίσματα από το συγκεκριμένο πλαστικό προκαλούν βλάβες. Η αξιολόγηση βασίστηκε σε δύο δείκτες. Ο πρώτος ήταν η κυτταρική βιωσιμότητα, δηλαδή αν τα κύτταρα παραμένουν ζωντανά και μεταβολικά ενεργά μετά την έκθεση. Ο δεύτερος ήταν η παραγωγή αντιδραστικών μορφών οξυγόνου, δείκτης οξειδωτικού στρες που σχετίζεται με κυτταρική βλάβη.
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, δεν παρατηρήθηκε μείωση της βιωσιμότητας των κυττάρων σε καμία από τις δοκιμασμένες συνθήκες και για κανένα από τα μεγέθη σωματιδίων. Επίσης, δεν καταγράφηκε στατιστικά σημαντική αύξηση στην παραγωγή αντιδραστικών μορφών οξυγόνου σε σύγκριση με τα κύτταρα ελέγχου.
Η στατιστική ανάλυση δεν έδειξε διαφορές μεταξύ των εκχυλισμάτων που προήλθαν από εκχύλιση σε μέσο καλλιέργειας και εκείνων που προήλθαν από εκχύλιση σε μεθανόλη. Πιο απλά, με βάση τους συγκεκριμένους δείκτες και τις συνθήκες οξείας έκθεσης που εφαρμόστηκαν, τα εκχυλίσματα HDPE δεν προκάλεσαν ανιχνεύσιμη ηπατοτοξικότητα.