Έλενα Τριανταφύλλου
Πολλοί γονείς δεν αφήνουν τα παιδιά να αποτύχουν αφού τα υπερπροστατεύουν. Όμως η αποτυχία είναι το μεγαλύτερο μάθημα κι αν δεν αφήσεις το παιδί να αποτύχει του κόβεις τα φτερά.
Πολλοί γονείς υπερπροστατεύουν τα παιδιά τους για να μην πληγωθούν. Όμως με αυτόν τον τρόπο δεν αφήνουν τα παιδιά τους να αποτύχουν και η αποτυχία είναι το σημαντικότερο μάθημα στη ζωή ενός παιδιού. Θα πρέπει να τα αφήσεις να πληγωθούν αν δε θες να του κόψεις τα φτερά.
Δεν είναι λίγοι οι γονείς που πιστεύουν ότι αν προστατεύσουν τα παιδιά από τα αρνητικά συναισθήματα θα τα βοηθήσουν να χαρούν περισσότερο την ηλικία τους. Παρόλα αυτά αν δε θες να κόψεις τα φτερά του παιδιού, θα πρέπει να το αφήσεις να πληγωθεί και να αποτύχει.
Διότι η αποτυχία είναι το μεγαλύτερο μάθημα. Κι όπως έλεγαν και οι παλιοί, αν δεν αφήσεις το παιδί να πέσει, πως θα μάθει να σηκώνετε. Πόσο καταστροφικές συνέπειες έχει η υπερπροστασία στα παιδιά; Διαβάστε παρακάτω:
Η συμπεριφορά του γονιού σε μία κακή πράξη του παιδιού φανερώνει τον λόγο που το παιδί την επαναλαμβάνει
Πολλές φορές η γονεϊκή υπερπροστασία συχνά εκφράζεται με μία υπεδιορθωτική στάση. Δηλαδή οι γονείς τρέχουν να διορθώσουν τα λάθη των παιδιών ή να τα προφυλάξουν από τυχόν αρνητικά συναισθήματα, πριν αυτά προλάβουν καλά καλά να εκδηλωθούν.
Η πρόθεση είναι καλή, αφού οι γονείς το μόνο που θέλουν είναι τα παιδιά να ζήσουν χαρούμενα παιδικά χρόνια και να έχουν ευχάριστα βιώματα. Όμως τα αποτελέσματα είναι σε πολλές περιπτώσεις καταστροφικά.
Αυτοί οι χειρισμοί μειώνουν την ανθεκτικότητα του παιδιού στις αυριανές δυσκολίες, την αίσθηση ικανότητας και την εμπιστοσύνη στις ίδιες του τις δυνάμεις.
Έφηβος που αντιμιλάει βρίζει και δεν διαβάζει – Πως να βάλεις όρια πριν βρεθείς στην καρέκλα του ψυχολόγου
Μάλιστα η ψυχολόγος Susan Stiffelman υποστηρίζει ότι όταν ένας γονιός παρεμβαίνει συνεχώς για να διορθώσει ή να σώσει το παιδί του από τις κακοτοπιές της ζωής, του στερεί τη δυνατότητα να αναπτύξει τις αναγκαίες δεξιότητες διαχείρισης της απογοήτευσης και της αβεβαιότητας.
Με λίγα λόγια, το παιδί δεν μαθαίνει να αντέχει και περιμένει πάντα έναν από μηχανή Θεό να το γλιτώσει. Μία λογική που δυστυχώς το ακολουθεί και στην εφηβεία αλλά και στην ενήλικη ζωή. Αυτό δημιουργεί έναν εσωτερικό μηχανισμό εξάρτησης όπου η αυτορρύθμιση υποκαθίσταται από τη γονεϊκή ρύθμιση.
Τα παιδιά που μεγαλώνουν σε τέτοιο περιβάλλον τείνουν να γίνονται οι αγχώδη και δυσκολεύονται να πάρουν πρωτοβουλίες. Συχνά αποφεύγουν καταστάσεις που εμπεριέχουν αβεβαιότητα ή πρόκληση. Όχι επειδή δεν έχουν ικανότητες αλλά επειδή δεν είχαν την ευκαιρία να τις ανακαλύψουν.
Η ανάσα του δράκου: Το παιχνίδι που θα βοηθήσει τα παιδιά να ηρεμήσουν όταν έχουν νεύρα
Δεδομένου ότι η κοινωνία απαιτεί αυτονομία, η εσωτερική αβεβαιότητα γίνεται φραγμός. Η συναισθηματική ανάπτυξη στηρίζεται στην εμπειρία του «δύσκολου». Όταν ένα παιδί αποτυγχάνει, λυπάται ή θυμώνει, εξασκείται σε κάτι θεμελιώδες.
Μαθαίνει να αναγνωρίζει, να αντέχει και να επεξεργάζεται το βίωμά του. Αυτή η επεξεργασία είναι που οικοδομεί την ψυχική ανθεκτικότητα. Όταν αυτή η εμπειρία αφαιρείται ή επισκιάζεται από τη συνεχή γονεϊκή παρέμβαση, το παιδί χάνει μια κρίσιμη φάση ανάπτυξης.
Αυτό έχει ως αποτέλεσμα ακόμη και σαν ενήλικες να νιώθουν ανεπαρκής. Μπορεί να διαπρέψουν σε μερικούς τομείς αλλά να παραμένουν διστακτικά μπροστά στην πρόκληση και την αβεβαιότητα, διότι φοβούνται την αποτυχία.
Παιδικό άγχος : Ποιες είναι οι καταστροφικές συνέπειες στην υγεία των παιδιών
Νιώθουν ευάλωτοι και συχνά ερμηνεύουν τη δυσκολία ως αποτυχία του εαυτού και όχι ως ένα φυσιολογικό και αναπόφευκτο κομμάτι της ζωής. Στη βάση αυτού του φαινομένου βρίσκεται η μη αναγνώριση του ρόλου του πόνου στην ανάπτυξη.
Η κοινωνική αφήγηση τείνει να παρουσιάζει την ευτυχία ως κανονικότητα και τη δυσκολία ως σφάλμα. Οι γονείς, υπό την πίεση αυτής της αφήγησης, αισθάνονται ότι οφείλουν να “διορθώνουν” διαρκώς την εμπειρία του παιδιού τους.
Το αποτέλεσμα είναι μια αποστειρωμένη παιδικότητα που δεν αφήνει χώρο για την ενίσχυση της ψυχικής ανοσίας. Η πρόκληση για τον γονιό δεν είναι να είναι απόντας, αλλά να είναι παρών με έναν τρόπο που ενδυναμώνει.
Γονείς να ακούτε τα παιδιά σας- Εκείνα θα σας διδάξουν την ζωή και την ευτυχία
Να επιτρέπει το λάθος, να αντέχει τη δυσκολία του παιδιού χωρίς να σπεύδει να την εξαλείψει, να βλέπει τον θυμό ή τη λύπη όχι ως κάτι που πρέπει να «περάσει γρήγορα», αλλά ως μέρος του χτισίματος της συναισθηματικής ωριμότητας. Η γονεϊκή αγάπη μπορεί να εκφραστεί ως σταθερή παρουσία κι όχι ως συνεχής λύση.
Από την άλλη οι ψυχολόγοι Grolnick και Farkas αναφέρουν ότι οι γονείς που προωθούν την αυτονομία του παιδιού ενισχύουν τις εκτελεστικές του λειτουργίες, δηλαδή την ικανότητα για στόχευση, λήψη αποφάσεων και συναισθηματική ρύθμιση.
Αυτές είναι οι δεξιότητες που καθορίζουν τη λειτουργικότητα στην ενήλικη ζωή. Αντίθετα, η υπερδιορθωτικότητα τείνει να υπονομεύει την πίστη του παιδιού στις ίδιες του τις δυνατότητες.
Μη λέτε στα παιδιά λόγια που πληγώνουν- Θα τα θυμούνται για μία ζωή
Αυτή η δυναμική έχει μακροπρόθεσμες επιπτώσεις. Στην εφηβεία, μπορεί να εκφραστεί ως παθητικότητα ή εξεγερτικότητα – και στις δύο περιπτώσεις πρόκειται για εκφάνσεις δυσκολίας στην αυτοκατεύθυνση. Στην ενήλικη ζωή, μπορεί να εξελιχθεί σε δυσκολία στη λήψη αποφάσεων, φόβο αποτυχίας ή εξάρτηση από εξωτερική καθοδήγηση.
Δεν υπάρχει τέλεια ισορροπία, ούτε μαγικός τύπος. Υπάρχει, όμως, μια συνεχής πρόσκληση. Να μεγαλώνουμε παιδιά που νιώθουν ότι μπορούν να δοκιμάσουν, να αποτύχουν, να ανακάμψουν, με τη σιγουριά ότι έχουν δίπλα τους έναν γονιό που δεν θα τους σηκώσει απλώς, αλλά θα τους δείξει πώς να ξανασηκωθούν μόνοι τους.
Η γονεϊκή καθοδήγηση έχει τη μεγαλύτερη αξία όταν συνοδεύεται από εμπιστοσύνη. Όταν το παιδί νιώθει πως ο γονιός το βλέπει ικανό να αντέξει, να προσπαθήσει, να ρισκάρει, τότε αποκτά το θάρρος να ανοίξει τα φτερά του. Κι αυτό είναι ίσως το πιο βαθύ δώρο που μπορεί να του προσφερθεί.
All photos via: pillowfights.gr