Έλενα Τριανταφύλλου
Φαίνεται πως ένας μύκητας που εντοπίστηκε να παραμονεύει στους απολυμασμένους χώρους συναρμολόγησης διαστημοπλοίων της NASA αποδείχθηκε ικανός να αντέξει τις εξουθενωτικές συνθήκες ενός ταξιδιού στον Άρη. Μάλιστα, επιβίωσε στην επιφάνεια της Γης. Η νέα έρευνα εγείρει κρίσιμα ερωτήματα για το πώς μπορούμε να διατηρήσουμε άλλους κόσμους απαλλαγμένους από τη γήινη βιολογία.
Ο ανθεκτικός μύκητας από τον Άρη που επιβίωσε στα εργαστήρια της NASA
Για αρχή, η μελέτη, που δημοσιεύθηκε αυτή την εβδομάδα στο περιοδικό Applied and Environmental Microbiology, είναι η πρώτη που αποδεικνύει ότι ένας μικροβιακός ευκαρυωτικός οργανισμός —ένας πολύπλοκος οργανισμός με πυρήνα— θα μπορούσε να επιβιώσει σε κάθε φάση μιας αποστολής στον Άρη: από την προετοιμασία πριν την εκτόξευση και το ταξίδι στο διάστημα, μέχρι τη ρομποτική εξερεύνηση στην επιφάνεια.
Φαίνεται λοιπόν πως ερευνητές με επικεφαλής τον μικροβιολόγο Καστούρι Βενκατεσουαράν, πρώην ανώτερο επιστήμονα στο Εργαστήριο Αεριοπροώθησης (JPL) της NASA, απομόνωσαν 27 στελέχη μυκήτων από τις εγκαταστάσεις συναρμολόγησης που χρησιμοποιήθηκαν κατά το πρόγραμμα Mars 2020, το οποίο μετέφερε το όχημα Perseverance στον κόκκινο πλανήτη.
Photo via: pexels.com (Artem Podrez)
Αξίζει να σημειωθεί ότι μεταξύ αυτών ήταν ο Aspergillus calidoustus, ένας μικρός μύκητας που απαντάται συνήθως σε συστήματα ύδρευσης και εξαερισμού στη Γη και ο οποίος κατάφερε να επιμείνει παρά τα αυστηρά πρωτόκολλα απολύμανσης.
Δείτε ακόμα «Ζώνη Goldilocks»: Οι επιστήμονες μάλλον πρέπει να ψάξουν πέρα από τις κατοικήσιμες ζώνες για εξωγήινη ζωή
Έτσι, η ομάδα υπέβαλε τα σπόρια του μύκητα σε προσομοιωμένες συνθήκες διαστήματος και Άρη: υπεριώδη και ιονίζουσα ακτινοβολία, ατμοσφαιρική πίεση σχεδόν κενού, πολικές θερμοκρασίες και έκθεση σε αρειανό έδαφος. Φαίνεται πως τα σπόρια του A. calidoustus επέζησαν. Ο Βενκατεσουαράν διευκρίνισε ότι αυτό δεν σημαίνει πως η μόλυνση του Άρη είναι βέβαιη, αλλά βοηθά στον καλύτερο προσδιορισμό των κινδύνων, σημειώνοντας την εξαιρετική ανθεκτικότητα των μικροοργανισμών.
Ο θανατηφόρος συνδυασμός
Από την άλλη, αξίζει να τονιστεί ότι οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι ο μύκητας λύγισε μόνο όταν εκτέθηκε ταυτόχρονα σε ακραίο ψύχος και υψηλή ακτινοβολία. Αυτό υποδηλώνει ότι η επιβίωση δεν εξαρτάται από την αντίσταση σε έναν μόνο κίνδυνο, αλλά από το συνολικό «οπλοστάσιο» αντοχής του οργανισμού. Το εύρημα αποκαλύπτει ένα κενό στις τρέχουσες στρατηγικές πλανητικής προστασίας, οι οποίες ιστορικά επικεντρώνονταν στα ανθεκτικά βακτήρια και όχι στους μύκητες.
Ενώ η μελέτη καθιστά τον συγκεκριμένο μύκητα ως τον βασικό υποψήφιο για τη δοκιμή και τη βελτίωση των μέτρων απολύμανσης που αποτρέπουν την ακούσια μεταφορά γήινης ζωής σε άλλους κόσμους. Η ανησυχία εντείνεται καθώς, στα τέλη του περασμένου έτους, άλλη ομάδα εντόπισε 26 άγνωστα μέχρι σήμερα είδη βακτηρίων στα εργαστήρια της NASA στο Διαστημικό Κέντρο Κένεντι, πολλά από τα οποία φέρουν γονίδια ανθεκτικά στην ακτινοβολία.
Τέλος, σύμφωνα με τον Βενκατεσουαράν, αυτές οι έρευνες είναι καθοριστικές για τον ανασχεδιασμό των στρατηγικών της NASA και την εκτίμηση του μικροβιακού κινδύνου στις τρέχουσες και μελλοντικές αποστολές εξερεύνησης του διαστήματος.