Λένα Γατσή
Δεν είναι λίγα τα έφηβα παιδιά που αργούν να γυρίσουν στο σπίτι παρά τις ξεκάθαρες οδηγίες των γονιών, τις επιπλήξεις, αλλά και τις συνέπειες των πράξεων που επιβάλλουν. Γιατί συμβαίνει αυτό σύμφωνα με τους ειδικούς αλλά και τί μπορείτε να κάνετε για να το αντιμετωπίσετε χωρίς να κάνετε τα πράγματα ακόμη χειρότερα; Όλες οι συμβουλές και οι απαντήσεις που αναζητούσατε.
Η εφηβεία είναι από τις πιο δύσκολες ηλικιακές φάσεις για έναν άνθρωπο και πόσο μάλλον για ένα παιδί που βρίσκεται στη μετάβαση της ανεξαρτησίας αλλά και της παιδικότητάς του, που ακόμη υπάρχει. Έχεις παρατηρήσει ότι το παιδί αργεί να γυρίσει στο σπίτι παρόλο που του έχεις δώσει σαφείς οδηγίες και παρά τους καυγάδες και τις τιμωρίες η κατάσταση δε λέει να αλλάξει; Δες γιατί συμβαίνει αυτό και πώς μπορείς να το αλλάξεις με υγιή τρόπο. Διαβάστε παρακάτω:
Γιατί το παιδί αργεί να γυρίσει στο σπίτι;
Έχει ανάγκη να νιώσει ανεξάρτητο
Όπως ανέφερα και στον πρόλογο το παιδί στην εφηβεία βρίσκεται το μεταίχμιο της παιδικής ηλικίας και της ενηλικίωσης. Από τη μία έχει ανάγκη τη μαμά και τον μπαμπά για τις συμβουλές, τη στήριξη και τη καθοδήγηση. Είναι αγχωμένο και τρομαγμένο σχετικά με τη ζωή, ζει για το τώρα αλλά σκέφτεται έντονα και το αύριο, με μία παιδικότητα και μία αφέλεια.
Από την άλλη έχει την ανάγκη να νιώσει ανεξάρτητο. Να ξεχωρίσει από τους γονείς του και τους μεγάλους γενικότερα. Να διορθώσει τα λάθη τους, να κάνει την αλλαγή, να κάνει την επανάστασή του. Και όλα αυτά είναι άκρως φυσιολογικά. Το παιδί στην εφηβεία αμφισβητεί τους κανόνες και την ηθική που του επιβάλλει η κοινωνία, πειραματίζεται και δοκιμάζει συνεχώς τα όρια των γονιών και των καθηγητών.
Σε αυτό το πλαίσιο της αντιδραστικότητας, της ανάγκης του για ανεξαρτησία και της αμφισβήτησης, ένα παιδί θα μπορούσε να παρακούει συστηματικά τους κανόνες των γονιών του, ειδικά όταν μιλάμε για την ώρα που πρέπει να γυρίσει σπίτι. Και ίσως, οι συνεχόμενοι καυγάδες και τιμωρίες από τη πλευρά των γονιών κάνουν τα πράγματα ακόμη χειρότερα.
Η παρέα του έχει μεγαλύτερη σημασία από ότι οι γονείς του
Σίγουρα λατρεύει τους γονείς του κι αυτό δεν πρόκειται να αλλάξει. Παρόλα αυτά στην εφηβεία τα παιδιά προσπαθούν να ενσωματωθούν στις δικές τους παρέες και ασχολούνται με ανθρώπους που έχουν κοινές απόψεις και κοινό τρόπο που βλέπουν τα πράγματα. Γι’ αυτό και είναι αρκετά επιρρεπή στις κακές παρέες αλλά και στο να παρασυρθούν από μεγαλύτερους ανθρώπους που θα νιώσουν πως τους καταλαβαίνουν περισσότερο.
Παρόλα αυτά, ακόμη κι όταν το παιδί δεν έχει μπλέξει με κακές παρέες και δεν κινδυνεύει από τον περίγυρό του, πολλές φορές παρασέρνεται όταν οι φίλοι του μπορούν να κάτσουν μέχρι πιο αργά από ότι εκείνο. Έτσι λοιπόν μπορεί να αργεί επειδή οι φίλοι του, του λένε να κάτσει παραπάνω και φυσικά δε θέλει να φανεί “μικρός” ή “μικρή” μπροστά τους.
Δεν είναι σε θέση να καταλάβει το άγχος σας
Οι γονείς φοβούνται διαρκώς για τα παιδιά τους. Ακόμη και όταν εκείνα ενηλικιωθούν, τουλάχιστον στις ελληνικές οικογένειες, κάθε φορά που αργούν να γυρίσουν στο σπίτι, δε σηκώνουν το τηλέφωνο ή έχουν μέρες να επικοινωνήσουν, οι γονείς τρομάζουν μήπως τους έχει συμβεί τίποτα. Πόσο μάλλον στην εφηβεία που τα παιδιά κάνουν διαρκώς νέες παρέες, πειραματίζονται και μπλέκουν συνεχώς.
Όμως τα παιδιά δεν είναι σε θέση να καταλάβουν αυτό το άγχος. Αυτό που εσείς το ονομάζεται προστασία, τα παιδιά το βαφτίζουν καταπίεση, ακόμη και όταν δεν είναι. Αυτό που εσείς θεωρείτε ότι είναι για να μάθει πώς να συμπεριφέρεται στη ζωή, οι έφηβοι το μεταφράζουν ως έλλειψη εμπιστοσύνης και κατανόησης των αναγκών του.
Δείτε ακόμα Διαζύγιο λίγο πριν τις Πανελλήνιες: Πως να μην επηρεαστεί αρνητικά το παιδί και χάσει τον στόχο του
Επίσης μπορεί οι έφηβοι να έχουν την ανάγκη να νιώσουν μεγάλοι, όμως στη πραγματικότητα είναι ακόμη παιδιά. Έχουν άγνοια κινδύνου. Οι γονείς βλέπουν πάντα το μετά, το αύριο. Οι έφηβοι ζουν για το τώρα. Αν ένας μεγαλύτερος άντρας τους πλησιάσει με τον σωστό τρόπο, δε θα δουν τον κίνδυνο και τους πονηρούς σκοπούς του. Θα μείνουν μόνο στην αρχική εντύπωση. Κι αυτό ισχύει σε όλους τους τομείς της ζωής τους.
Μπορεί να αποφεύγει το σπίτι του
Από την άλλη υπάρχει κι ένας σοβαρός παράγοντας που πρέπει να λάβετε υπόψη. Πέρα από την αντιδραστικότητα των εφήβων, αν ξαφνικά το παιδί αργεί να γυρίσει συστηματικά στο σπίτι του, ίσως κάτι σε αυτό να μην του αρέσει καθόλου και προσπαθεί με τον τρόπο του να προστατεύσει την ψυχική του υγεία, να διαφυλάξει την ηρεμία του και παράλληλα να σας τραβήξει την προσοχή.
Σκεφτείτε πολύ σοβαρά από πότε το παιδί ξεκίνησε να αργεί κι αν το ίδιο χρονικό διάστημα κάτι άλλαξε στο σπίτι. Ξεκινήσατε μήπως να μαλώνετε πολύ μεταξύ σας; Έχετε πολλά νεύρα και τα ξεσπάτε στο παιδί ακόμη κι αν εκείνη τη στιγμή δεν το αντιλαμβάνεστε; Μήπως γίνατε και πάλι πρόσφατα γονείς; Αν το παιδί για κάποιον λόγο δε νιώθει πια ασφάλεια και άνετα στο σπίτι του, προτιμάει να είναι σε άλλα μέρη.
Πότε οι γονείς πρέπει να ανησυχήσουν παραπάνω;
Αν το παιδί ξεκίνησε τον τελευταίο καιρό να αργεί παραπάνω από ότι συνήθως, μπορεί να είναι κάτι παροδικό. Μπορεί όμως να σημαίνει και κάτι πιο βαθύ που θα πρέπει να κινητοποιήσει αμέσως τους γονείς. Αν λοιπόν οι καθυστερήσεις του συνδυάζονται με συχνά ψέματα από τη πλευρά των παιδιών, εξαφανίσεις χωρίς καμία επικοινωνία όπως για παράδειγμα, κλειστά τηλέφωνα κλπ, αν το παιδί έχει γίνει πιο επιθετικό ή έχουν πέσει οι βαθμοί του στο σχολείο.
Επίσης άλλα ανησυχητικά σημάδια είναι ύποπτες παρέες ή νέες παρέες που δεν έχετε γνωρίσει ακόμη κι από εκείνη τη στιγμή και μετά το παιδί ξεκίνησε να αλλάζει και τέλος, αν καταλάβετε ότι το παιδί ξεκίνησε να καταναλώνει αλκοόλ και ουσίες, τότε θα πρέπει να λάβετε αμέσως δράση.
Τί μπορούν να κάνουν οι γονείς σε αυτή τη περίπτωση;
Καταρχάς θα πρέπει να διατηρήσετε τη ψυχραιμία σας. Οι φωνές, οι τιμωρίες και οι υστερίες όταν το παιδί δε γνωρίζετε ακόμη πού έχει μπλέξει, αν έχει μπλέξει, αν συμβαίνει κάτι σοβαρό που το απασχολεί ή αν απλά είναι μία παροδική φάση, δεν βοηθούν. Ξεκινήστε λοιπόν με το παιδί μία ήρεμη συζήτηση όταν κι εκείνο είναι ήρεμο.
Ξεκινήστε τη συζήτηση με φράσεις όπως «ανησύχησα γιατί δεν ήξερα πού είσαι». Με αυτόν τον τρόπο το παιδί δε θα περάσει αμέσως στην αντεπίθεση. Αφήστε το παιδί να σας εξηγήσει τί του συμβαίνει, τί το ενοχλεί, γιατί συμβαίνει αυτό τον τελευταίο καιρό. Μπείτε στη θέση του όταν έρθει η στιγμή να απαντήσετε. Μη διστάσετε ακόμη και να του αναφέρετε πως κι εσείς στην ηλικία του είχατε παρόμοιες συμπεριφορές.
Οι έφηβοι συχνά ξεχνούν ότι οι γονείς τους υπήρξαν κι αυτοί παιδιά. Νομίζουν ότι γεννήθηκαν απευθείας ενήλικες και δεν υπάρχει κανένας τρόπος επικοινωνίας μαζί τους. Όταν εσείς του δείξετε ότι βρίσκεστε στην ίδια ομάδα μαζί του και όχι εναντίον του, τότε εκείνο θα σας ανοιχτεί πιο εύκολα. Είναι σημαντικό στο παιδί από μικρή ηλικία να έχετε δουλέψει αυτή τη νοοτροπία.
Ότι δηλαδή οι γονείς του θα είναι πάντα εκεί για εκείνο, θα είναι πάντα με το μέρος του και μπορεί να έχει μυστικά από τους φίλους του αλλά από τους γονείς του δεν γίνεται. Όχι επειδή είναι αδιάκριτοι ή επειδή δεν πρέπει όλοι μας έχουμε τα μυστικά μας. Αλλά γιατί οι γονείς του θα είναι εκεί να σώσουν την κατάσταση όταν το παιδί νιώσει ότι χάνει τον έλεγχο.
Μήπως το παρακάνω με τα όχι και τις απαγορεύσεις;
Πολλοί είναι οι γονείς που ανησυχούν ότι το έχουν παρακάνει με τις παρατηρήσεις. Δεν ξέρουν πού είναι το λογικό να σταματήσει κάποιος με τα όρια και η αλήθεια είναι ότι η απάντηση δεν είναι σαφής. Διαφέρει ανάλογα το παιδί και τη περίπτωση. Σίγουρα δεν πρέπει να είστε μόνιμα με ένα “όχι” κι ένα “μη” στη γλώσσα. Όμως το παιδί χρειάζεται όρια για να νιώσει ασφάλεια.
Μπορεί εκείνη τη στιγμή να αντιδρά και να νιώθετε ότι κάνατε χειρότερη τη κατάσταση, όμως το “όχι” σημαίνει “φοβάμαι για σένα, δε θέλω να πάθεις κάτι οπότε δεν σου επιτρέπω αυτό που σκέφτεσαι για να σε προστατεύσω”. Κι αυτό αργά ή γρήγορα το παιδί θα το καταλάβει.
Άλλωστε πολλές φορές τα παιδιά ξεπερνούν τα όρια επίτηδες για να δουν μέχρι πού τα παίρνει. Όσο πιο λίγα όρια βάζεις σε ένα παιδί τόσο το εκλαμβάνει σαν αδιαφορία κι όλο και πιο πολύ θα ζορίζει μία κατάσταση για να σας τραβήξει την προσοχή.
Πότε οι συνέπειες των πράξεων ξεπερνούν τα όρια και πρέπει να κάνετε ένα βήμα πίσω
Όταν οι γονείς το παρακάνουν με τις τιμωρίες ή πιο σωστά με τις συνέπειες των πράξεων, τότε οδηγούν σε περισσότερα ψέματα από τη πλευρά του παιδιού και συμπεριφορές κρυφές και υπόγειες. Ο στόχος δεν είναι ο απόλυτος έλεγχος, αφού αυτόν δεν μπορείτε να τον έχετε και ούτε πρέπει. Αυτό που πρέπει να έχετε ως στόχο είναι την εμπιστοσύνη, την επικοινωνία και τα σταθερά και σαφή όρια που προσφέρουν ασφάλεια.
Γενικά θα πρέπει να έχετε υπόψη ότι συνήθως οι αλλαγές στη συμπεριφορά των εφήβων αντικατοπτρίζονται και στο σχολείο αφού εκεί περνούν τη μισή τους μέρα. Αν λοιπόν ανησυχείτε ότι κάτι δεν πάει καλά με τη ζωή του παιδιού σας τον τελευταίο καιρό, θα πρέπει να ελέγξετε τους βαθμούς, τις επιδόσεις και τη συνέπειά του στο σχολείο. Εδώ μπορείτε να δείτε τί μπορεί να σημαίνουν οι συχνές κοπάνες από το σχολείο.
Σχετικά άρθρα:
- Ο Εφήβος γιος μου δεν θέλει να τον αγκαλιάζω και να τον φιλάω. Πως να το διαχειριστώ
- Τα 5 σημάδια που φανερώνουν ότι είσαι υπερβολικά αυστηρός με το παιδί και κάνεις κακό στην ψυχολογία του
- Έφηβος που αντιμιλάει βρίζει και δεν διαβάζει – Πως να βάλεις όρια πριν βρεθείς στην καρέκλα του ψυχολόγου
Εσείς τί κάνατε για να αντιμετωπίσετε αυτό το πρόβλημα; Πείτε μας στα σχόλια.
Απαγορεύεται η αναδημοσίευση του άρθρου χωρίς τη γραπτή άδεια από τον εκδότη.