Ελένη Πανταζή
Σφοδρές αντιδράσεις έχουν προκληθεί το τελευταίο διάστημα, καθώς για πρώτη φορά αποσύρεται από την ελληνική αγορά φάρμακο για το καρκίνο του παχέος εντέρου.
Οι ανησυχίες που εξέφραζε έντονα το τελευταίο διάστημα η φαρμακοβιομηχανία οδήγησαν στην πρώτη απόσυρση ογκολογικού φαρμάκου από την ελληνική αγορά, γεγονός που έχει προκαλέσει τεράστια σύγχυση και σφοδρές αντιδράσεις στην δημόσια υγεία.
Πρόκειται για το μονοκλωνικό αντίσωμα panitumumab της βιοφαρμακευτικής εταιρίας Amgen (με έδρα την Καλιφόρνια των ΗΠΑ) που χορηγείται σε ογκολογικούς ασθενείς και μάλιστα αφορά τον δύσκολα αντιμετωπίσιμο μεταστατικό καρκίνο του παχέος εντέρου.
Το panitumumab με εμπορική ονομασία Vectibix περιλαμβάνεται στην λίστα των φαρμακευτικών σκευασμάτων οριστικής διακοπής κυκλοφορίας του ΕΟΦ και οι ασθενείς που το χρειάζονται θα μπορούν να το προμηθεύονται για έκτακτη χρήση μέσω του ΙΦΕΤ, που αποτελεί το εναλλακτικό «κανάλι» περιορισμένης πρόσβασης των ασθενών.
Το φάρμακο που αποσύρθηκε
Η αντίδραση του υπ. Υγείας
Άμεσα ο Υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης κανόνισε συνάντηση (εντός των επόμενων ημερών) με την βιοφαρμακευτική εταιρία Amgen, για να συζητήσει το ζήτημα και τόνισε ότι υπάρχουν υποκατάστατες θεραπείες για να χορηγηθούν στη θέση του μονοκλωνικού αντισώματος panitumumab και συνεπώς οι ασθενείς που το λάμβαναν και το χρειάζονται δεν μένουν ακάλυπτοι.
Επιπλέον, ο Άδωνις Γεωργιάδης υπογράμμισε ότι στο νέο νομοσχέδιο που φέρνει στην Υγεία, θα περιλαμβάνονται διατάξεις για την δημιουργία ενός πιο «φιλικού» περιβάλλοντος για την γρήγορη διάθεση στην Ελλάδα των καινοτόμων θεραπειών, ώστε να λυθεί το σοβαρό ζήτημα που έχει προκληθεί από το υψηλό clawback το οποίο υπάρχει στη χώρα μας.
Ο υπουργός Υγείας εξήγησε ότι πρόκειται η χώρα μας να αντιγράψει ένα επιτυχημένο μοντέλο για την προσέλκυση των καινοτόμων θεραπειών που υιοθέτησε η γειτονική Ιταλία ώστε να έρχονται πιο γρήγορα μέσω της κλασικής οδού (δηλαδή μέσω της ελεύθερης πρόσβασης με αποζημίωση από τον ΕΟΠΥΥ) οι νέες καινοτόμες θεραπείες και να μην εισάγονται μέσω του «παραθύρου» του ΙΦΕΤ, που αποτελεί μεν απαραίτητη εναλλακτική αλλά διογκώνει πολύ τη δημόσια φαρμακευτική δαπάνη.
Η πρωτοβουλία αυτή είναι σημαντική γιατί οι φόβοι για την απόσυρση και άλλων φαρμάκων, από αρκετές φαρμακευτικές εταιρίες είναι μεγάλοι και κύκλοι του ΣΦΕΕ υποστηρίζουν ότι η απόσυρση του μονοκλωνικού αντισώματος δεν θα είναι το μοναδικό συμβάν.
Παράλληλα, τονίζουν πως για τις νέες θεραπείες που αναπτύσσονται και λαμβάνουν έγκριση από τις ανεξάρτητες Ρυθμιστικές Αρχές (τον Αμερικανικό Οργανισμό Φαρμάκων-FDA και τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων-ΕΜΑ), οι εκτιμήσεις είναι πως μόνο μία στις 5 νέες δραστικές ουσίες θα έρχεται στην Ελλάδα (μέσω της αποζημιούμενης θετικής λίστας).
Τι λέει ο Αντιπρόεδρος της Εταιρίας Ογκολόγων Παθολόγων Ελλάδας
Για την υποκατάσταση των θεραπειών που είτε βρίσκονται σε παροδική έλλειψη είτε αποσύρονται, δηλαδή για την ανταλλαξιμότητα της μίας θεραπείας με μια άλλη, ο Αριστοτέλης (Άρης) Μπάμιας Καθηγητής Θεραπευτικής-Παθολογίας-Ογκολογίας της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ στο ΠΓΝ «ΑΤΤΙΚΟΝ» και Αντιπρόεδρος της Εταιρίας Ογκολόγων Παθολόγων Ελλάδας (ΕΟΠΕ) επισημαίνει τα εξής:
«Όταν μιλάμε για ανταλλαξιμότητα θεραπειών και επιλογή μιας άλλης θεραπείας στη θέση εκείνης που απουσιάζει, πρέπει οι θεραπείες που ανταλλάσσονται να έχουν ολόιδιο τρόπο δράσης. Στην προκειμένη περίπτωση το πιθανότερο είναι οι ασθενείς που καλύπτονταν με το μονοκλωνικό αντίσωμα panitumumab να μπορούν να λάβουν το βιοομοειδές του, καθώς είναι παλαιότερο φάρμακο και έχει βιοομοειδές (έχει δηλαδή παρέλθει ο χρόνος της πατέντας).
Σημειώνεται ότι το βιοομοειδές είναι για τα μονοκλωνικά αντισώματα ό,τι το γενόσημο για τα κλασικά φάρμακα. Πέραν όμως του να βρεθεί φάρμακο ολόιδιο για να καλύψει την ανάγκη που δημιουργείται, υπάρχει το ζήτημα της ηθικής και της ψυχολογίας του ασθενούς. Ένας ασθενής με μεταστατικό καρκίνο που έχει ρυθμιστεί σε μια θεραπεία στην οποία ανταποκρίνεται καλά, δεν είθισται να υπόκειται σε αλλαγή θεραπείας, για διάφορους σοβαρούς λόγους.
Καταρχάς, γιατί αν ο γιατρός του αλλάξει θεραπεία θα τον κάνει να ανησυχήσει και θα τον στρεσάρει, κάτι που δεν είναι καθόλου επιθυμητό στην ογκολογία. Επιπλέον, μπορεί να του δημιουργήσει καχυποψία («γιατί δηλαδή τώρα ο γιατρός μου αλλάζει την θεραπεία-τι συμβαίνει και δεν μου το λέει;»).
Στη μάχη με τον καρκίνο, στην «καρδιά» της επιτυχίας βρίσκεται η άριστη σχέση εμπιστοσύνης του ασθενή με τον γιατρό. Αυτή πρέπει να διασφαλιστεί για να δουλέψει και η θεραπεία. Αν αυτή η σχέση υπονομευθεί, μπορεί να διακινδυνέψει το επιδιωκόμενο θεραπευτικό αποτέλεσμα. Στην τελική, ο ασθενής, που παλεύει με τον καρκίνο δεν έχει απέναντι του ούτε το κράτος ούτε τα μέτρα του υπουργείου Υγείας, ούτε το clawback ούτε τα οικονομικά της πολιτικής του φαρμάκου. Έχει τον γιατρό και τη θεραπεία»