Έλενα Τριανταφύλλου
Το Καρναβάλι της Πάτρας το 2026 κλείνει 196 χρόνια ύπαρξης και θα δούμε την ιστορία του μεγαλύτερου καρναβαλιού της Ελλάδας αλλά και την άγνωστη σύνδεσή του με τα Επτάνησα. Πότε ξεκίνησε και πως οι Επτανήσιοι αλλά και οι Ιταλοί επηρέασαν την εξέλιξή του;
Οι Απόκριες πλησιάζουν κι όταν μιλάμε για καρναβάλι το πρώτο πράγμα που μας έρχεται στο μυαλό είναι η Πάτρα. Είναι το μεγαλύτερο ελληνικό καρναβάλι και διεξάγεται εδώ και 195 χρόνια, 196, με το φετινό έτος! Πέρα από τα φαντασμαγορικά άρματα, τα έξαλλα πάρτι και την διασκέδαση μέχρι τις πρώτες πρωινές ώρες, το καρναβάλι της Πάτρας αποτελεί ένα γεγονός με τεράστια ιστορική αξία. Πώς επηρεάστηκε από τους Επτανήσιους και τους Ιταλούς και πώς ξεκίνησε;
Δεν είχα την τύχη να πάω ποτέ μου στη Πάτρα της Απόκριες αλλά έστω και μία φορά στη ζωή μου θα ήθελα να το κάνω. Εξίσου όμορφο και φαντασμαγορικό και το Θαλασσινό Καρναβάλι στη Χαλκίδα, αλλά θα ήθελα μία φορά στη ζωή μου να δω πώς είναι ένα πραγματικά μεγάλο καρναβάλι, που διεξάγεται περίπου δύο αιώνες και γιατί όλοι όσοι πάνε είναι τόσο ενθουσιασμένοι στον γυρισμό.
Σε αυτό το άρθρο θα σου μιλήσω για το πρώτο καρναβάλι στη Πάτρα, για το πώς ξεκίνησε να διεξάγεται αλλά και για μία πληροφορία που όσοι δεν είμαστε τουλάχιστον Πατρινοί την αγνοούμε. Το ήξερες ότι επηρεάστηκε τόσο από τους Επτανήσιους όσο και από τους Ιταλούς για να γίνει αυτό που έγινε σήμερα. Πώς συνέβη αυτό; Διαβάστε παρακάτω:
Πώς ξεκίνησε το πατρινό καρναβάλι;
Σύμφωνα με τα επίσημα ιστορικά δεδομένα, οι πρώτες καρναβαλικές εκδηλώσεις έκαναν την εμφάνισή τους στα μέσα του 19ου αιώνα και αφορούσαν κυρίως χορούς σε σπίτια. Ο πρώτο αποκριάτικος χορός καταγράφηκε το 1829 στο σπίτι του Πατρινού εμπόρου Μωρέτη.
Πώς οι Επτανήσιοι επηρέασαν το πατρινό καρναβάλι;
Μετά την ένωση των Επτανήσων με την Ελλάδα το 1864 αρκετοί ήταν οι Επτανήσιοι που εγκαταστάθηκαν στη Πάτρα. Γι’ αυτό και φαίνεται πως η δική τους κουλτούρα, επηρεάσει και την πατρινή. Παράλληλα, οι επαφές που ανέπτυξαν οι κάτοικοι της Πάτρας με τη γειτονική Ιταλία μέσω του λιμανιού, έπαιξαν εξίσου τον ρόλο τους στην ανάπτυξη αυτού του μεγάλου φαντασμαγορικού γεγονότος.
Πότε εμφανίστηκαν τα πρώτα καρναβαλικά άρματα;
Το 1870 εμφανίζονται τα πρώτα καρναβαλικά άρματα, τα οποία συνδυάζουν τη μεγαλοπρέπεια, την καλλιτεχνική ποιότητα και τη σατιρική διάσταση. Ενώ, το ολοκαίνουργο τότε δημοτικό θέατρο «Απόλλων» παραχωρείται για την πραγματοποίηση των πρώτων δημόσιων αποκριάτικων χορών.
Δείτε ακόμα Το Καρναβάλι της Ξάνθης: Το ωραιότερο καρναβάλι της βόρειας Ελλάδας που αξίζει να επισκεφθείς
Ενώ από το 1900 στο καρναβάλι συμμετέχουν άτομα απ’ όλες τις κοινωνικές τάξεις. Την ίδια περίοδο καθιερώνεται ο αβγοπόλεμος με κέρινα αβγά γεμάτα κομφετί, που θεωρείται ο πρόδρομος του σημερινού σοκολατοπόλεμου.
Όταν το πατρινό καρναβάλι έλαβε τέλος
Κατά τη διάρκεια της Γερμανικής κατοχής και του Εμφυλίου σταματούν οι καρναβαλικές εκδηλώσεις και ξεκινούν πάλι το 1951 με τους μουσικούς ομίλους του «Ορφέα» και της «Πατραϊκής Μαντολινάτας» να πρωτοστατούν. Από το 1952 την διοργάνωση του καρναβαλιού αναλαμβάνει ο δήμος Πατρών, ενώ το 1966 εμφανίζεται ένα νέο ομαδικό παιχνίδι, ο «Κρυμμένος Θησαυρός».
Το παιχνίδι του Κρυμμένου Θησαυρού και άλλες καρναβαλικές εκδηλώσεις
Το 1980 το παιχνίδι του «Κρυμμένου Θησαυρού» με τα πληρώματα και τα άρματά του εντάσσεται για πρώτη φορά στη μεγάλη παρέλαση της Κυριακής, επιδρώντας μέχρι σήμερα στη διαμόρφωσή της. Άλλη μία ξεχωριστή εκδήλωση του πατρινού καρναβαλιού είναι τα Μπουρμπούλια. Είναι χοροί, όπου οι γυναίκες διατηρούν την ανωνυμία τους κάτω από ένα μαύρο ντόμινο και μια μαύρη μάσκα, ενώ οι άνδρες φορούν επίσημο ένδυμα και διαλέγουν την ντάμα τους αγνοώντας την ταυτότητά της.
Η μεγάλη παρέλαση της Κυριακής αποτελεί την πιο όμορφη στιγμή. Οι χιλιάδες καρναβαλιστές με τις πολύχρωμες και ευφάνταστες στολές τους, καθώς και με τα άρματα που τους συνοδεύουν, στέλνουν μηνύματα χαράς και αισιοδοξίας. Η τελευταία πράξη του πατρινού καρναβαλιού γράφεται με το κάψιμο του Βασιλιά Καρνάβαλου. Αξίζει λοιπόν ένα καρναβάλι σαν το πατρινό, με τέτοια ιστορική αξία στην Ελλάδα να το δεις έστω και μία φορά από κοντά. Αν λοιπόν ενδιαφέρεσαι φέτος να ξεφαντώσεις στους πατρινούς ρυθμούς μπορείς εδώ να δεις αναλυτικά όλες τις αποκριάτικες εκδηλώσεις για το 2026.