Το αρχαίο ελληνικό μυστικό πίσω από την ερμηνεία των ονείρων του Φρόιντ που δεν ξέρει σχεδόν κανείς

Ο Φρόυντ είναι από τους σημαντικότερους ψυχαναλυτές παγκοσμίως. Όμως οι ερμηνείες του για τα όνειρα, επηρεάστηκαν από τον αρχαίο Έλληνα Αρτεμίδωρο Δαλδιανό που έζησε το δεύτερο μισό του 2ου αιώνα π.Χ και λίγοι άνθρωποι μέχρι και σήμερα γνωρίζουν.

Ο Φρόυντ είναι ένας από τους κορυφαίους επιστήμονες και οι θεωρίες του γύρω από την ψυχανάλυση ακολουθούνται μέχρι και σήμερα. Όμως αυτές τις θεωρίες τις ανέπτυξε εξαιτίας ενός αρχαίου Έλληνα, που έζησε το δεύτερο μισό του 2ου αιώνα π.Χ., του Αρτεμίδωρου Δαλδιανού. Η άγνωστη ιστορία που αγνοούμε όλοι.

Η προσφορά των αρχαίων Ελλήνων στις επιστήμες μέχρι και σήμερα είναι αδιαμφισβήτητη. Δυστυχώς όμως τα ονόματά τους χάθηκαν ανά τους αιώνες. Ακόμη και ο Φρόυντ που υπήρξε ένας από τους πιο σημαντικούς ψυχαναλυτές παγκοσμίως, επηρεάστηκε όσον αφορά τις θεωρίες που ανέπτυξε από τον Αρτεμίδωρο Δαλδιανό, έναν αρχαίο Έλληνα που λίγοι γνωρίζουν σήμερα.

Ο αρχαίος Έλληνας που ήταν πηγή έμπνευσης για τις θεωρίες του Φρόυντ και κανείς δε θυμάται σήμερα

Τα έργα των αρχαίων Ελλήνων συγγραφέων έχουν ασκήσει τεράστια επιρροή στην ανθρωπότητα για πάνω από δύο χιλιετίες. Όμως, εκτός από τους μεγάλους φιλοσόφους, ιστορικούς, ποιητές, επιστήμονες κ.ά., υπάρχουν και άλλοι, λιγότερο γνωστοί εκπρόσωποι του αρχαιοελληνικού πνεύματος, οι οποίοι επίσης έπαιξαν ρόλο στο έργο διανοητών και επιστημόνων της σύγχρονης εποχής.

Μία τέτοια περίπτωση είναι ο Αρτεμίδωρος Δαλδιανός (ή Ονειροκριτικός), του οποίου το βιβλίο Ονειροκριτικά άσκησε σημαντική επιρροή στον Ζίγκμουντ Φρόιντ, τον «Πατέρα της Ψυχανάλυσης» και τον διάδοχό του, Καρλ Γιουνγκ.

Αρτεμίδωρος από τη Δάλδη

Ο Αρτεμίδωρος Δαλδιανός έζησε το δεύτερο μισό του 2ου αιώνα μ.Χ. και ήταν ερμηνευτής ονείρων. Γνωρίζουμε ελάχιστα γι’ αυτόν. Γεννήθηκε στην Έφεσο και ο πατέρας του λεγόταν Φωκάς. Ο γιος του Αρτεμίδωρου είχε το ίδιο όνομα και ακολούθησε το επάγγελμα του πατέρα του.

Ο Αρτεμίδωρος υιοθέτησε την προσωνυμία Δαλδιανός, δηλαδή αυτός από τη Δάλδη, μια μικρή πόλη στη Λυδία της Μικράς Ασίας που ήταν και ο τόπος καταγωγής της μητέρας του.

Τα Ονειροκριτικά

Ο Αρτεμίδωρος ο Δαλδιανός έγραψε τρία βιβλία, από τα οποία σώθηκε το ένα, γνωστό ως τα Ονειροκριτικά. Αποτελείται από πέντε επιμέρους βιβλία και σε αυτό το έργο, ο Αρτεμίδωρος αναλύει τη σημασία των ονείρων στη ζωή του κάθε ανθρώπου.

Η ερμηνεία των ονείρων υπήρχε και πριν από τον Αρτεμίδωρο, ήδη από τον Όμηρο. Όμως, οι επαγγελματίες ονειροκρίτες είχαν στόχο να εντυπωσιάσουν τους πελάτες τους, για να κερδίσουν χρήματα, επεξηγώντας τα όνειρά τους ως προβλέψεις του μέλλοντος. Δεν διέφεραν ουσιαστικά από τους μάντεις.

Όπως γράφει χαρακτηριστικά ο Αρτεμίδωρος, για πολλούς Έλληνες, οι ονειροκρίτες ήταν διασκεδαστές ή ακόμη και τσαρλατάνοι. Αν και ο Αρτεμίδωρος στα Ονειροκριτικά του θεωρεί ότι κάποια όνειρα μπορεί όντως να είναι προβλέψεις για το μέλλον, πρώτος αυτός χρησιμοποίησε επιστημονικά κριτήρια για την ερμηνεία τους.

Όνειρα και προσωπικά βιώματα

Στο πλαίσιο αυτό, ο Αρτεμίδωρος επισημαίνει ότι, σε πολλές περιπτώσεις, τα όνειρα απλά “καθρεπτίζουν” τα καθημερινά άγχη αυτού που τα βλέπει. Προκειμένου να ερμηνευθούν σωστά οι συμβολισμοί στα όνειρα, ο ονειροκρίτης θα πρέπει να γνωρίζει την ηλικία, επάγγελμα, οικογενειακή και οικονομική κατάσταση, συνήθειες και άλλα βιογραφικά στοιχεία.

Πολύ βασικό είναι η σωματική κατάσταση του ανθρώπου, όταν είδε κάποιο όνειρο. Αν κάποιος πεινά και κοιμηθεί, μπορεί να δει στον ύπνο του ότι τρώει. Απ’ αυτή την παρατήρηση του Αρτεμίδωρου έχει βγει η έκφραση «ο πεινασμένος καρβέλια ονειρεύεται». Αντίστοιχα, αν κάποιος είναι άρρωστος, πολύ πιθανόν οι συμβολισμοί στα όνειρά του έχουν να κάνουν με τη ασθένειά του.

Έτσι, για τον Αρτεμίδωρο τα «μη προφητικά» όνειρα έχουν να κάνουν με τα βιώματα του κάθε ανθρώπου και όχι το μεταφυσικό. Γι’ αυτό η ερμηνεία των συμβολισμών τους βοηθά τον άνθρωπο να βρει την ψυχική του ηρεμία.

Επιστημονικές παράμετροι

Ο Αρτεμίδωρος ταξίδεψε στην ηπειρωτική και νησιώτικη Ελλάδα, τη Μικρά Ασία και την Ιταλία, όπου συζήτησε με πολλούς ανθρώπους, με σκοπό να συγκεντρώσει όνειρα. Εκτός από τους συγχρόνους του, ο Αρτεμίδωρος κατέγραψε όνειρα με αναφορές σε τοπικές παραδόσεις και σε παλαιότερες φιλολογικές πηγές.

Ακόμη και στις περιπτώσεις διάσημων ανθρώπων, ο Αρτεμίδωρος ενήργησε με τρόπο επιστημονικό. Κατέγραφε τα όνειρα αυτά με ξερό «επιστημονικό» τρόπο και απέφευγε να εντυπωσιάζει τους αναγνώστες του με πομπώδης εκφράσεις για τα όνειρα προσωπικοτήτων. Ακόμη και για όνειρα που θεωρούσε ότι ήταν «προφητικά» προσπάθησε να δώσει μία λογική εξήγηση.

Το φίδι-πολιτικός

Έτσι, για παράδειγμα, καταγράφει την περίπτωση μιας γυναίκας που όταν ήταν έγκυος ονειρεύτηκε ότι γέννησε ένα φίδι. Η γυναίκα φυσικά πανικοβλήθηκε και ένιωθε πολύ άσχημα με το όνειρο αυτό. Τελικά, ο γιος της έγινε επαγγελματίας ρήτορας, δηλαδή πολιτικός.

Ο Αρτεμίδωρος θεώρησε ότι το όνειρο της γυναίκας ήταν προφητικό, δίνοντας την ερμηνεία ότι οι πολιτικοί σαν τα φίδια έχουν διχαλωτή γλώσσα. Αυτό σημαίνει ότι αυτά που λένε επιδέχονται διάφορες ερμηνείες.

Όμως, ο Αρτεμίδωρος έδωσε και μία λογική εξήγηση για την εξέλιξη του γιου της. Αφού ήταν πλούσια, είχε την οικονομική δυνατότητα ο γιος της να έχει την καλύτερη εκπαίδευση και έτσι να γίνει ρήτορας.

Τα Ονειροκριτικά του Αρτεμίδωρου ήταν πολύ δημοφιλή στην ύστερη αρχαιότητα. Στη βυζαντινή εποχή αντιγράφηκαν σε πολλά χειρόγραφα και έτσι σώθηκαν. Μέχρι και σήμερα εκδόσεις του έργου του Αρτεμίδωρου Ονειροκριτικά εμφανίζονται σε διάφορες γλώσσες.

Φρόιντ και Γιουνγκ

Ο Ζίγκμουντ Φρόιντ, ο «Πατέρας της Ψυχανάλυσης» επηρεάστηκε σε μεγάλο βαθμό από τον Αρτεμίδωρο. Στο βιβλίο του Ερμηνεία των Ονείρων αναφέρεται οκτώ φορές στον Αρτεμίδωρο. Δεν είναι τυχαίο ότι ακόμη και ο τίτλος του βιβλίου του Φρόιντ αντιγράφει αυτό του Αρτεμίδωρου!

Απ’ αυτόν εμπνεύστηκε ο Φρόιντ διάφορες ιδέες του με πιο βασικές τον κανόνα των αντιθέτων για τις επεξηγήσεις των ονείρων, την τμηματοποίηση των ονείρων σε ξεχωριστά στοιχεία και ανάλυση κάθε στοιχείου, τους συμβολισμούς, το συνειδητό τμήμα του νου που δημιουργεί λογοπαίγνια στα όνειρα.

Επιπλέον, η σημασία του σεξ και του οιδιπόδειου συμπλέγματος στα όνειρα είναι «δάνεια» του Φρόιντ από το έργο του Αρτεμίδωρου.

Η κυριότερη διαφορά τους είναι ότι ο Αρτεμίδωρος έκανε την συνειρμική ανάλυση των ονείρων στους πελάτες του, ενώ ο Φρόιντ ανέθετε το έργο αυτό στους ιδίους. Ο διάδοχος του Φρόιντ, Καρλ Γκούσταβ Γιουνγκ επίσης επηρεάστηκε σημαντικά από τον Αρτεμίδωρο. Ο Γιουνγκ πίστευε στην ποιότητα των ονείρων που δείχνουν το μέλλον, τα λεγόμενα «μαντικά όνειρα».

Δείτε ακόμη: «Μακάρι να μην το ‘πιανε ποτέ»: Το φριχτό τέλος της νικήτριας του Λόττο που όλοι ζήλευαν την τύχη της

Ένας άλλος σύγχρονος θαυμαστής του Αρτεμίδωρου ήταν και ο Γεώργιος Σεφέρης. Το 1970 δημοσίευσε το άρθρο του “Γλώσσες στον Αρτεμίδωρο τον Δαλδιανό”, με θέμα το έργο του αρχαίου ονειροκρίτη.

Υπάρχουν δύο νομισματικές εκδόσεις της πόλης Δάλδη, στα τέλη του 2ου και τις αρχές του 3ου αιώνα μ.Χ., στις οποίες αναφέρεται ως υπεύθυνος κοπής ένας «Αρτεμίδωρος». Αυτές μπορεί να είναι σύγχρονες του Αρτεμίδωρου του Δαλδιανού ή του γιου του.

Σύμφωνα με το mixanitouxronou.gr, κάποιοι μελετητές τις συσχετίζουν με τον Αρτεμίδωρο τον Δαλδιανό. Όμως, αυτό δεν είναι σίγουρο, αφού δεν γνωρίζουμε αν ο Αρτεμίδωρος έζησε στη Δάλδη. Είναι πολύ πιθανό να παρέμεινε στη γενέτειρά του την Έφεσο. Επιπλέον, το όνομα «Αρτεμίδωρος» («δώρο της Άρτεμης») ήταν πολύ κοινό στους αρχαίους Έλληνες.

Σχετικά άρθρα:

• Νιώθεις ανατριχίλα σε ανύποπτο χρόνο και βλέπεις έντονα όνειρα; Τα σημάδια που δείχνουν ότι έχεις ισχυρό ένστικτο
• Υπάρχει τρόπος να μην ξεχνάμε τα όνειρά μας, όταν ξυπνάμε! Δείτε τον
• Υπνοπαράλυση: Γιατί νιώθεις ότι σε ‘κρατάει’ κάτι όταν κοιμάσαι
• Το ψυχολογικό τεστ των 8 ερωτήσεων του Φρόιντ που δείχνει τι έχετε στο υποσυνείδητό σας