Έλενα Τριανταφύλλου
Δεν είναι εύκολο για έναν γονιό να διατηρεί τη ψυχραιμία του όταν το παιδί ουρλιάζει ή έχει μία κακή συμπεριφορά επαναλαμβανόμενα. Τα παιδιά μπορούν να γίνουν πραγματικά πολύ εκνευριστικά και εριστικά σε μερικές περιπτώσεις και σίγουρα σε καταλαβαίνω. Παρόλα αυτά οι φωνές δεν οδηγούν πουθενά και τα όρια μπαίνουν μόνο με ψυχραιμία και σωστή διαπαιδαγώγηση. Πώς μπορείς όμως να θέσεις όρια στο παιδί χωρίς φωνές; Όλοι οι τρόποι σύμφωνα με τη θετική διαπαιδαγώγηση.
Πολλές φορές οι γονείς δυσκολεύονται να θέσουν όρια στα παιδιά τους. Ειδικά τα τελευταία χρόνια που δεν ενδιαφέρονται μόνο στο να είναι ήσυχα, αλλά να αναπτύξουν κι έναν υγιή ψυχισμό. Πώς γίνεται όμως μία μπαμπά κι ένας μπαμπάς που όλη τη μέρα τρέχει και δε φτάνει, έχει άγχος, νεύρα, κούραση, να μπορέσει να κρατήσει τη ψυχραιμία του απέναντι στο παιδί και να του θέσει όρια χωρίς να φωνάζει; Διαβάστε παρακάτω:
Τρόποι να θέσεις όρια στο παιδί χωρίς φωνές και εντάσεις
Μίλα με ήρεμη και σταθερή φωνή
Καταρχάς είναι πολύ σημαντικό να θυμάσαι ότι όταν ένα παιδί βρίσκεται σε tantrum το να του κάνεις εκείνη τη στιγμή οποιαδήποτε παρατήρηση δε θα βοηθήσει. Κανένας άνθρωπος όταν έχει νεύρα δεν είναι σε θέση να ακούσει κανέναν, πόσο μάλλον κάποιον που τον μαλώνει.
Διατήρησε λοιπόν τη ψυχραιμία σου ώστε να του μεταδώσεις αυτήν την ενέργεια και αφού ηρεμήσει κι αυτό λίγο κατέβα στο ύψος του και με σταθερή αλλά ήρεμη φωνή κοίτα το στα μάτια και γίνε ξεκάθαρος ή ξεκάθαρη όσων αφορά το τί πρέπει να κάνει και για ποιον λόγο αυτή η συμπεριφορά είναι λάθος. Φυσικά στο τέλος θα πρέπει να το προειδοποιήσεις ότι αν επαναληφθεί θα υπάρχουν συνέπειες και θα πρέπει να κάνεις ξεκάθαρες στο παιδί, ποιες συνέπειες θα είναι αυτές.
Απέφυγε τα πολλά λόγια
Πολλοί γονείς κάνουν το εξής λάθος και περνούν τα ακριβώς αντίθετα μηνύματα στα παιδιά. Επαναλαμβάνουν συνεχώς την ίδια και την ίδια οδηγία, προειδοποιούν το παιδί για τη συνέπεια που θα ακολουθήσει κι ενώ το παιδί δεν αλλάζει συμπεριφορά, αυτή η συνέπεια δεν έρχεται ποτέ. Αυτό κάνει το παιδί να νιώθει ότι οτιδήποτε και να λέει ο γονιός δεν είναι έγκυρο.
Ακόμη και στη νηπιακή ηλικία τα παιδιά δοκιμάζουν τα όριά σου. Αν εσύ επαναλαμβάνεις συνεχώς τις ίδιες και τις ίδιες οδηγίες και παράλληλα δεν τηρείς τις συνέπειες των πράξεων που προειδοποίησες το παιδί ότι θα ακολουθήσουν, τότε αυτό θεωρεί ότι και να το ξανακάνει στη πραγματικότητα δεν έγινε και τίποτα. Θα πρέπει λοιπόν να είσαι τυπική και η συνέπεια θα πρέπει να έρθει όσο κι αν κλαίει, όσο κι αν σου υπόσχεται ότι δε θα το ξανακάνει.
Οι συνέπειες των πράξεων θα πρέπει να είναι λογικές και οι οδηγίες λίγες
Ένα παιδί δεν μπορεί να υπακούει σε χιλιάδες διαφορετικές οδηγίες. Δε γίνεται από τη μία για παράδειγμα να του λες ότι δεν πρέπει να δει τηλεόραση και από την άλλη να το αφήνεις. Την επόμενη μέρα να του θέτεις όρο για το τάμπλετ και μετά να το παίρνεις πίσω κι αυτό. Γενικά θα πρέπει να υπάρχουν λίγες και σαφείς οδηγίες.
Δεν θέλουμε το παιδί να νιώσει φυλακισμένο μέσα στο ίδιο του το σπίτι και να ακούει για τα πάντα “μη” και “όχι”. Θέλουμε απλά να βάλουμε κάποια όρια. Οπότε θα πρέπει να κάνεις γνωστές στο παιδί όλες τις οδηγίες σου με απλά λόγια και φυσικά οι συνέπειες σε περίπτωση που δεν τηρηθούν να είναι λογικές. Σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να περιλαμβάνουν το φαγητό και το νερό αφού είναι ανθρώπινα δικαιώματα και όχι πράγματα που του τα παίρνεις και του τα δίνεις ανάλογα τη συμπεριφορά του.
Βεβαιώσου ότι ακούς το παιδί προτού του επιβάλλεις συνέπειες
Πολλές φορές τα παιδιά αντιδρούν σαν κακομαθημένα επειδή προσπαθούν να τραβήξουν τη προσοχή των γονιών. Εδώ που τα λέμε τις περισσότερες φορές αυτό ισχύει, απλά μερικές φορές δοκιμάζουν τα όρια του γονιού χωρίς αυτό να σημαίνει ότι ο γονέας το παραμελεί. Όμως υπάρχουν και περιπτώσεις όπου οι γονείς μαλώνουν συχνά μεταξύ τους, δουλεύουν πολύ, δεν παίζουν συχνά με το παιδί, δεν βγαίνουν βόλτες όλοι μαζί και γενικά δεν ασχολούνται ιδιαίτερα.
Photo via: pexels.com (Phil Nguyen)
Μπορεί να νομίζουμε ότι τα παιδιά μπροστά από ένα κινητό είναι ευτυχισμένα και δεν τους λείπει τίποτα αφού δεν ενοχλούν αλλά τα παιδιά όσο κι αν προχωρήσει η τεχνολογία, στη πραγματικότητα έχουν ανάγκη μόνο την αγάπη και τη προσοχή σου. Προτού ξεκινήσεις να ουρλιάζεις, να θέτεις όρια, να θέτεις συνέπειες, να βάζεις τιμωρίες κλπ, βεβαιώσου ότι έχεις ασχοληθεί με το παιδί όπως θα έπρεπε.
Για παράδειγμα, αν ένα παιδί είναι υπερκινητικό και πάνω στην κίνηση κάνει ζημιές, σκέψου να το γράψεις σε ένα άθλημα ή να πηγαίνετε πιο συχνά στη παιδική χαρά. Από την άλλη όταν θες να του κάνεις μία παρατήρηση ή να του θέσεις κάποιο όριο καλό θα ήταν τις περισσότερες φορές οι φράσεις σου να ξεκινούν κάπως έτσι “καταλαβαίνω τί θες, αλλά πρέπει να γίνει αυτό”, “ξέρω πώς νιώθεις αλλά εδώ ισχύει το άλλο”. Με αυτόν τον τρόπο το παιδί νιώθει ότι το ακούς περισσότερο.
Δώσε λίγο χρόνο στο παιδί πριν επιβάλλεις τη συνέπεια
Αν το παιδί δεν έχει κάνει κάποια αταξία και προσπαθείς να του βάλεις όρια στη χρήση του υπολογιστή, του τάμπλετ, της τηλεόρασης, αν προσπαθείς να το βάλεις σε ένα πρόγραμμα με τον ύπνο ή το διάβασμα, τότε χρειάζεται λίγη παραπάνω υπομονή. Οπότε όταν του δίνεις μία οδηγία θέσε του κι ένα χρονικό όριο, εφόσον είναι σε ηλικία να το καταλάβει.
Για παράδειγμα “σε 10 λεπτά η τηλεόραση θα κλείσει“. “Σε 20 λεπτά θα πρέπει να είσαι στο κρεβάτι σου“, “σε μισή ώρα θα πρέπει να ξεκινήσεις το διάβασμα“. Με αυτόν τον τρόπο το παιδί θα μπει σιγά σιγά σε πρόγραμμα και φυσικά αν δεν τηρηθεί θα πρέπει να υπάρξουν και κάποιες συνέπειες.
Ποιες είναι οι πιο αποτελεσματικές συνέπειες πράξεων;
Πολλοί γονείς μπερδεύονται σχετικά με το ποιες συνέπειες να επιλέξουν, οι οποίες να κάνουν καλό στη ψυχολογία του παιδιού, να του περάσουν το κατάλληλο μήνυμα και παράλληλα να έχουν αποτέλεσμα. Γι’ αυτό και θα σου πω ποιες είναι οι πιο σωστά παιδαγωγικά αλλά και αποτελεσματικές συνέπειες.
Δείτε ακόμα Τα λάθη των γονιών στη διαπαιδαγώγηση που μετατρέπουν ένα παιδί σε νάρκισσο
- Αν δεν μαζέψεις τα παιχνίδια σου, τότε αυτά θα ξεκουραστούν
- Αν δεν χρησιμοποιείς την οθόνη όπως σου είπα τότε θα μειωθεί ο χρόνος που θα τη χρησιμοποιείς από εδώ και στο εξής
- Αν αργείς να γυρίσεις σπίτι ενώ ξέρεις την ώρα που σου έχω πει, τότε η επόμενη έξοδος δε θα γίνει.
- Αν λερώνεις το σπίτι επίτηδες τότε θα βοηθήσεις και στο καθάρισμα.
- Αν πετάς πράγματα σε άλλους ή φέρεσαι άσχημα με οποιοδήποτε τρόπο τότε σταματάς ό,τι κάνεις για λίγο και μένεις μόνος ή μόνη σε μία άκρη του σπιτιού για να ηρεμήσεις. (Στα σχολεία αυτό εφαρμόζεται και ως Σκεφτούλα).
Οι συνέπειες που συνήθως δεν έχουν αποτέλεσμα
Οι φωνές και ο εξευτελισμός
Αν κάθε φορά που το παιδί κάνει κάτι κακό εσύ του φωνάζεις και το κάνεις ρεζίλι μπροστά σε όλους, τότε το παιδί φοβάται, θυμώνει περισσότερο και δεν γίνεται υπεύθυνο. Μαθαίνει ότι με τις φωνές λύνονται όλα και ότι η δική του προσωπικότητα και θέλω δεν έχουν σημασία, αφού η μαμά και ο μπαμπάς μπορεί να το ρεζιλεύει σε κάθε ευκαιρία μπροστά σε άτομα που το παιδί δεν νιώθει άνετα.
Οι πολύ μεγάλες τιμωρίες
Παλιότερα οι γονείς επέβαλλαν μεγάλες τιμωρίες στα παιδιά τους, όπως για παράδειγμα “όχι κινητό για ένα μήνα”. Μπορεί αυτό να φαινόταν αποτελεσματικό αλλά στη πραγματικότητα είχε τα ακριβώς αντίθετα αποτελέσματα. Το παιδί (ειδικά όταν βρίσκεται στην εφηβεία) αντιδράει περισσότερο, μαθαίνει να λέει ψέματα για να τη γλιτώνει και από ένα σημείο και μετά είναι πολύ αυστηρή τιμωρία χωρίς ιδιαίτερο λόγο.
Οι συνέπειες που είναι άσχετες με τη συμπεριφορά του
Η συνέπεια των πράξεων θα πρέπει σε κάθε περίπτωση να συνδέεται με τη πράξη του. Για παράδειγμα δεν μπορείς να κόψεις τη τηλεόραση σε ένα νήπιο το οποίο λέρωσε με το φαγητό του το πάτωμα επίτηδες. Αυτό φυσικά δεν ισχύει στους εφήβους που έχουν απόλυτη αντίληψη του τί συμβαίνει.
Όμως στα παιδιά νηπίου αλλά και στις πρώτες τάξεις του Δημοτικού, οι συνέπειες θα πρέπει να είναι αλληλένδετες με τις πράξεις του παιδιού. Αυτό συμβαίνει διότι σε αυτές τις ηλικιακές φάσεις, το παιδί δεν μπορεί να συνδέσει το λάθος του αν η συνέπεια δεν ταιριάζει με αυτό που έκανε. Είναι θέμα νευροεπιστήμης.
Τέλος είναι πολύ σημαντικό οι γονείς να ακολουθούν ένα κοινό πλάνο σχετικά με τη διαπαιδαγώγηση του παιδιού. Δεν γίνεται ο ένας γονιός να προσπαθεί να βάλει όρια κι ο άλλος να τα παίρνει πίσω. Εδώ μπορείς να δεις όλες τις καταστροφικές συνέπειες αυτού του μοτίβου γονεϊκότητας στη ψυχολογία του παιδιού.
Σχετικά άρθρα:
- 10 σημάδια που δείχνουν ότι το παιδί είναι κακομαθημένο
- Οι εκφράσεις που απαγορεύεται να πείτε σε ένα παιδί για να φάει αν δεν θέλετε να του περάσετε τα λάθος μηνύματα
- “Δεν μ’ αρέσει αυτό το δώρο, θέλω άλλο!”: Γιατί αντιδρούν έτσι τα παιδιά και πως θα μάθουν να μην είναι αχάριστα
Εσύ με ποιον τρόπο επιβάλλεις όρια στο παιδί; Πες μας στα σχόλια.
Απαγορεύεται η αναδημοσίευση του άρθρου χωρίς τη γραπτή άδεια από τον εκδότη.