Ο γέρος με το τσιμπούκι: Η αληθινή ιστορία πίσω από τον άνθρωπο που κόσμησε τα σπίτια όλης της Ελλάδας

Όλα τα σπίτια στην Ελλάδα είχαν ή έχουν μέχρι και σήμερα τον πίνακα με τον γέρο με το τσιμπούκι. Ποιος είναι ο γέρος που απεικονίζεται στον πίνακα; Η αληθινή ιστορία.

Ο γέρος με το τσιμπούκι είναι ένας πίνακας που κοσμούσε όλα τα σπίτια στην Ελλάδα για πολλά χρόνια τις δεκαετίες του 60 και του 70. Λίγοι όμως γνωρίζουν ποιος είναι στη πραγματικότητα ο άνθρωπος που απεικονίζεται στη ζωγραφιά. Εμείς βρήκαμε την αληθινή του ιστορία, που συγκλονίζει για έναν πίνακα που μέχρι και σήμερα αποτελεί σήμα κατατεθέν για εκατομμύρια ανθρώπους στην Ελλάδα και σε όλο τον κόσμο.

Ο γέρος με το τσιμπούκι είναι ένας από τους πιο διαχρονικούς πίνακες στην Ελλάδα. Σπίτια που δεν είχαν ιδέα από ζωγραφική και καλλιτεχνικά, τον προτιμούσαν αφού έδινε αμέσως κύρος σε κάθε σπίτι χωρίς να κοστίζει πολλά χρήματα. Με το διαχρονικό του στιλ για τουλάχιστον δύο δεκαετίες είχε καταφέρει να γίνει απαραίτητος σε κάθε σπίτι.

Όμως λίγοι γνωρίζουν ποιος ήταν στη πραγματικότητα αυτός ο άνθρωπος. Ενώ πολλοί είναι οι μύθοι που κυκλοφορούν στο διαδίκτυο σχετικά με την αληθινή του ταυτότητα. Εμείς όμως καταφέραμε να βρούμε την πραγματική βιογραφία του και σίγουρα είναι μία συγκλονιστική και συναρπαστική ιστορία. Διαβάστε παρακάτω:

Η αληθινή ιστορία πίσω από τον πίνακα με τον γέρο με το τσιμπούκι

Πιο συγκεκριμένα, από τα τέλη της δεκαετίας του ’60, και κυρίως στα ’70s, η μορφή του κρεμάστηκε στα διαμερίσματα της αντιπαροχής, πάνω από καναπέδες, απέναντι από βιτρίνες και τραπεζαρίες, σαν ένα αυτονόητο σύμβολο σοβαρού σαλονιού. Αξίζει να σημειωθεί ότι δεν ήταν απλώς μια εύκολη διακόσμηση, αλλά σημάδι κύρους, μια εικόνα που έδινε στο νέο διαμέρισμα ευρωπαϊκή ταυτότητα.

Ενώ το πιο εντυπωσιακό είναι ότι ο «γέρος με το τσιμπούκι», τόσο οικείος στην ελληνική μνήμη, δεν ήταν «δικός μας» καπετάνιος. Πίσω από την εικόνα, υπάρχει ένας Γερμανός ζωγράφος του Αμβούργου. Ο δημιουργός ήταν ο Harry (Heinrich) Haerendel και το έργο του είναι γνωστό διεθνώς ως Der alte Seebär («Ο γέρος θαλασσόλυκος»).

Φυσικά, η υπογραφή Haerendel, που φαίνεται στα πιστά αντίγραφα, είχε βορειοευρωπαϊκή καταγωγή, αλλά έζησε μια δεύτερη ζωή ως μαζικό διακοσμητικό προϊόν στις πολυκατοικίες της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης.

Πώς κατάφερε να κυριαρχήσει αυτός ο πίνακας στην ελληνική μόδα;

Ο συγκεκριμένος πίνακας φαίνεται πως επικράτησε εξαιτίας των αντιπαροχών που γινόντουσαν τη δεκαετία του 60 και του 70 στην Ελλάδα. Η ανερχόμενη μεσαία τάξη που ξεκινούσε να μένει πλέον σε διαμερίσματα, δημιουργούσε τη νέα ταυτότητά της, επιπλώνοντας τα διαμερίσματα που είχαν χολ, σαλόνι, λουτρό με ζεστό νερό και ξεχωριστή κουζίνα, με όλες τις σύγχρονες ηλεκτρικές συσκευές.

Όμως ο νέος τρόπος ζωής ήθελε μοντέρνα έπιπλα, κουρτίνες, φωτιστικά, έπιπλα βιτρίνας αλλά και πίνακες ζωγραφικής. Οι τοίχοι είχαν την ανάγκη να διακοσμηθούν με πίνακες που θα έδιναν στο σπίτι σοβαρότητα και κύρος και ανάμεσα σε αυτούς ήταν και ο γέρος με το τσιμπούκι. Ταίριαζε με τη μεσογειακή πρωτεύουσα και τη θαλασσινή μνήμη που είχε κάθε Έλληνας τότε.

Δείτε ακόμα Από ποιον εργοστασιάρχη πήρε το όνομά του το Κουκάκι – Η άγνωστη ιστορία της πιο γνωστής περιοχής στην Αθήνα

Η μορφή του συγκεκριμένου πίνακα μιλούσε στο θυμικό των ενοίκων γιατί έδειχνε αξιοπρέπεια, εμπειρία και μέτρο. Έτσι η εικόνα του δεν ταξίδεψε εξαιτίας της τέχνης αλλά ως προϊόν. Χάρη στον άγνωστο «γέρο», το διαμέρισμα έμοιαζε πιο ώριμο, πιο αστικό, πιο «ευρωπαϊκό»

Δεν έγινε μόδα μόνο στην Ελλάδα

Μπορεί να νομίζατε ότι ήταν μόδα μόνο στην Ελλάδα αλλά αυτό δεν ισχύει. Στη Σκανδιναβία ήταν πολύ δημοφιλής με το όνομα Fiskargubben («ο γέρος ψαράς»). Γρήγορα έγινε από τις πιο αναγνωρίσιμες εικόνες οικιακής διακόσμησης που πέρασε από την τέχνη στη μαζική αναπαραγωγή.

Μάλιστα, είναι παράδοξο πώς μια εικόνα ενός άσημου ζωγράφου ξέφυγε από τον δημιουργό της και έγινε διεθνές διακοσμητικό στερεότυπο. Ενώ οι παλιές μονοκατοικίες έγιναν πολυκατοικίες και ο γέρος με το τσιμπούκι ανέβηκε όλους τους ορόφους.

Ποια είναι η αληθινή ιστορία του γέρου με το τσιμπούκι;

Για αρχή αξίζει να σημειωθεί ότι γύρω από το πρόσωπο του γέρου γεννήθηκαν μύθοι. Για χρόνια ο λαϊκός μύθος τον είχε ταυτίσει με έναν Ολλανδό ναυαγοσώστη ονόματι Dorus Rijkers. Ακόμα και σήμερα στο Διαδίκτυο υπάρχουν αναρτήσεις που επιμένουν ότι «ο γέρος ήταν αυτός».

Όμως, η πιο πειστική εκδοχή είναι και απλούστερη και δόθηκε πριν από τον θάνατο του ζωγράφου. Σε μια σπάνια συνέντευξη του ίδιου του Haerendel, ο ζωγράφος αποκάλυψε ότι ζωγράφισε έναν ψαρά που γνώρισε στο λιμάνι του Finkenwerder, στο Αμβούργο.

Αξίζει να τονιστεί ότι σε σκανδιναβικές αναφορές διασώζεται ακόμη και η λεπτομέρεια ότι ο ψαράς μνημονεύεται ως «καπετάν Meyer», καθώς επίσης και ότι ο ζωγράφος θυμόταν το πράσινο καΐκι του ως μια μικρή προσωπική ανάμνηση πίσω από μια εικόνα που έμελλε να γίνει σύμβολο.

Πότε σταμάτησε να είναι μόδα ο συγκεκριμένος πίνακας στην Ελλάδα;

Από την άλλη στη νεοελληνική εκδοχή του, ο «γέρος με το τσιμπούκι» δεν κρεμάστηκε στους τοίχους επειδή οι Έλληνες είχαν πάθος για τη βορειογερμανική θαλασσογραφία. Αυτό θα το αγνοούσαν. Ενδεχομένως τους θύμιζε κάποια οικογενειακή ναυτική μορφή, έναν «δικό» τους καπετάνιο. Πάνω απ’ όλα, όμως, κρεμάστηκε γιατί έκανε την δουλειά του, και μάλιστα με λίγα χρήματα, γιατί προσέδιδε στο σπίτι ένα οικονομικά προσιτό, πρόσημο σοβαρότητας.

Ενώ μερικές δεκαετίες αργότερα ήρθε η αποκαθήλωση. Η πόλη άλλαξε γούστο, ρυθμό και αισθητική, και μαζί με αυτά άλλαξαν και οι τοίχοι. Τα βαριά κάδρα παραχώρησαν τη θέση τους στο μίνιμαλ, στο καθαρό, στο μοντέρνο και στις άδειες επιφάνειες. Το ενδιαφέρον είναι ότι, κατά τη μετάβαση, ο «γέρος» δεν εξαφανίστηκε αθόρυβα. Απλώς μετακινήθηκε από το σαλόνι στο πατάρι, από εκεί στο παζάρι και από την καθημερινότητα, στην μνήμη.

Ο «γέρος με το τσιμπούκι» είναι κάτι παραπάνω από αναπαραγόμενο κάδρο. Είναι ένας “καθρέφτης” της σύγχρονης αστικής εμπειρίας: της αντιπαροχής, της ανόδου της μεσαίας τάξης, της ανάγκης για κύρος σε χαμηλό κόστος, της επιθυμίας για ευρωπαϊκό ύφος.

Και γι’ αυτό ακριβώς είναι μια εικόνα που αξίζει να διαβαστεί ως πηγή πληροφοριών. Όχι μόνο για να θυμηθούμε τη διακόσμηση των τοίχων αλλά και για να διερευνήσουμε, τι ήθελαν να δείξουν για τον εαυτό τους οι άνθρωποι που ζούσαν μέσα σε αυτούς τους τοίχους. Κι ενώ αυτός ο ζωγράφος κατάφερε να κάνει έναν πίνακά του από τα πιο διάσημα κομμάτια τέχνης παγκοσμίως, ένας άλλος ζωγράφος έγινε serial killer κι ενώ καταδικάστηκε σε θάνατο όλος ο λαός τον υποστήριξε. Δείτε εδώ την ιστορία του. 

Σχετικά άρθρα:

• Το πρωινό είναι το πιο σημαντικό γεύμα της ημέρας: Η μεγαλύτερη απάτη που δημιουργήθηκε από ένα διαφημιστικό τρικ
• Πότε ξεκίνησαν να ξυρίζονται οι γυναίκες; Η διαφημιστική καμπάνια που άλλαξε ολοκληρωτικά τα πρότυπα ομορφιάς
• Κώστα Μπιγαλής : Η συγκινητική ιστορία που κρύβεται πίσω από το πιο γνωστό τραγούδι του