Ελένη Πανταζή
Οι μοβ μέδουσες βρίσκονται σε έξαρση αυτή την περίοδο. Αναλυτικά οι περιοχές που οι θάλασσές τους έχουν γεμίσει αλλά και οι προειδοποιήσεις του ΕΟΔΥ για το πότε μπορεί το τσίμπημα να είναι επικίνδυνο.
Οι μοβ μέδουσες στα ελληνικά νερά προκαλούν πανικό. Βρίσκονται σε έξαρση αυτήν την εποχή και οι ειδικοί του Ελληνικού Παρατηρητηρίου Βιοποικιλότητας ανέφεραν ότι οι αρχικές τους εκτιμήσεις για την ένταση της έξαρσης της μοβ μέδουσας στον Παγασητικό Κόλπο και τις γύρω περιοχές ήταν υποτιμημένες και πως η έξαρση εξαπλώνεται με πολύ πιο γρήγορους ρυθμούς από τους αναμενόμενους.
Οι επιστήμονες της περιβαλλοντικής οργάνωσης Αρχιπέλαγος βέβαια λένε πως η πραγματική συζήτηση θα έπρεπε να στρέφεται όχι στις μέδουσες στον πληθυσμό τους αλλά στους φυσικούς θηρευτές τους. Δηλαδή στα ψάρια που υποφέρουν από υπεραλίευση. «Αν και η κολύμβηση θα πρέπει να αποφεύγεται σε περιοχές με προσωρινές εξάρσεις από συγκεκριμένα είδη μεδουσών, όταν υπάρχουν λίγες μέδουσες, το κολύμπι –ειδικά με τη χρήση μάσκας– είναι απολύτως ασφαλές.
Με λίγη προσοχή και κοινή λογική, μπορούμε να αξιολογήσουμε τις συνθήκες. Παρατηρώντας τα θαλάσσια ρεύματα και την κατεύθυνση του ανέμου, μπορούμε εύκολα να εντοπίσουμε ακτές όπου δεν συγκεντρώνονται μέδουσες και να επιλέξουμε σημεία κατάλληλα για ασφαλή κολύμβηση», αναφέρει η οργάνωση.
Καθώς οι κάτοικοι στην Εύβοια είναι αναστατωμένοι από τις μοβ μέδουσες το Ελληνικό Παρατηρητήριο Βιοποικιλότητας αναφέρει ότι η έξαρσή τους εντοπίζεται κυρίως στην Χαλκίδα και στον βόρειο Ευβοϊκό Κόλπο. Σοβαρό πρόβλημα αντιμετωπίζει η Βόρεια Εύβοια αφού αποτελεί διέξοδο του Παγασητικού προς τα ανοιχτά, όπου επίσης παρατηρείται σημαντική παρουσία μεδουσών, κυρίως στις ανατολικές ακτές.
Το Παρατηρητήριο έχει επίσης αναφορές για εξάπλωση των μεδουσών μέχρι τις Βόρειες Σποράδες με επιβεβαιωμένες εμφανίσεις σε Σκιάθο και Σκόπελο. Αναφέρει ότι: «η έξαρση των μωβ μεδουσών (Pelagia noctiluca) εξελίσσεται πολύ ομαλά μέχρι στιγμής, χωρίς λόγο ανησυχίας», ενώ «η γαλάζια μέδουσα (Rhizostoma pulmo) κάνει την εμφάνισή της κάθε χρόνο στις ελληνικές θάλασσες… με μικρές τοπικές εξάρσεις που κορυφώνονται από τα τέλη Ιουνίου έως τα μέσα Ιουλίου… “δεν πρόκειται για εισβολή ούτε για απειλή”».
Μπορεί να είναι εντυπωσιακή αφού έχει την ικανότητα να λάμπει στο σκοτάδι, όμως ο ΕΟΔΥ αναφέρει ότι είναι ένα αρκετό μικρό και ποικιλόχρωμο είδος και τόσο τα πλοκάμια όσο και η καμπάνα τους καλύπτονται από κεντριά. Τα περιστατικά τσιμπήματος είναι κοινά, πονούν πολύ και τα συμπτώματα μπορεί να επιμείνουν για μεγάλο χρονικό διάστημα αλλά γενικά δεν είναι επικίνδυνα.
Έχουν επίσης καταγραφεί σμήνη από μοβ μέδουσες που εξαφανίζουν ολόκληρα ιχθυοτροφεία. Εξαιτίας αυτού έχει γίνει ένα από τα πιο μελετημένα είδη μεδουσών. Οι επιστήμονες από την οργάνωση Αρχιπέλαγος εξηγούν πως είναι το είδος στο οποίο αποδίδονται οι πιο συχνές εξάρσεις παρουσίας σε ορισμένες περιοχές.
Παιδί και θάλασσα- Πρώτες βοήθειες αν πατήσει τσούχτρα, μέδουσα ή πάθει κράμπα. Όσα πρέπει να γνωρίζουμε από τον Σ. Μαζάνη
Αυτά τα φαινόμενα είναι συνήθως τοπικά και πρόσκαιρα και παρατηρούνται κυρίως την Άνοιξη, το Καλοκαίρι και το Φθινόπωρο. Εμφανίζονται ιδιαίτερα σε περιοχές που οι πληθυσμοί των φυσικών θηρευτών όπως οι τόνοι, οι θαλάσσιες χελώνες και διάφορα είδη ψαριών έχουν μειωθεί, κυρίως εξαιτίας της υπεραλίευσης.
Η παρουσία τους ενισχύεται επίσης από τις αυξημένες θερμοκρασίες του νερού και τις ήρεμες θαλάσσιες συνθήκες αλλά και από τις μεταβολές στα θαλάσσια ρεύματα, οι οποίες μπορούν να τις μεταφέρουν μαζικά προς τις ακτές.
Πότε το τσίμπημα τις μοβ μέδουσας είναι επικίνδυνο;
Ένας λουόμενος που τον τσίμπησε μοβ μέδουσα αναφέρει στο Evia Online ότι ακόμη και 8 μέρες μετά το σημάδι από το τσίμπημα υπήρχε ακόμη ενώ ο πόνος συνεχιζόταν να είναι αφόρητος. «Την περασμένη Πέμπτη, μόλις τελείωσα το τζόκινγκ είπα να κάνω ένα μπάνιο. Μπήκα μέσα στη θάλασσα και με τσίμπησε στους λεμφαδένες κάτω από τη μασχάλη.
Ο πόνος ήταν αφόρητος. Βγήκα έξω και αμέσως το χέρι μου άρχισε να φουσκώνει. Πήγα σε ένα μαγαζί που είχε πάγο, γιατί σκέφτηκαν ότι αν βάλω πάγο θα σταματήσω το πρήξιμο. Δεν κάνει να βάλεις πάνω στο τσίμπημα πόσιμο νερό, ξύδι, αμμωνία. Μόνο θαλασσινό νερό και κορτιζονούχο αλοιφή. Έχουν περάσει 8 ημέρες και το σημάδι δεν φεύγει με τίποτα».
Οι προειδοποιήσεις του ΕΟΔΥ
Ο ΕΟΔΥ εξηγεί πως οι νηματοκύστες παράγουν στο ανθρώπινο δέρμα ερύθημα, πρήξιμο, κάψιμο αλλά και μερικές πιο σοβαρές δερμονεκρωτικές καρδιο και νευροτοξικές επιδράσεις οι οποίες είναι ιδιαίτερα επικίνδυνες σε ευαίσθητα άτομα. Τα συμπτώματα μετά από επαφή ή τσίμπημα από μοβ μέδουσα μπορεί να είναι πόνος σαν κάψιμο ενώ πολλές φορές το δέρμα κοκκινίζει πολύ.
Σε Μεγάλη έξαρση και φέτος οι μωβ μέδουσες- Σε ποιες θάλασσες εμφανίζονται
Σε μερικές περιπτώσεις εμφανίζεται σε μέρος του δέρματος το αποτύπωμα της μέδουσας και ο ασθενής μπορεί να νιώθει ναυτία, πτώση της πίεσης, ταχυκαρδία, κεφαλαλγία, εμετό, διάρροια, σπασμός των βρόγχων και δύσπνοια. Σε περίπτωση εμφάνισης συστηματικών συμπτωμάτων που είναι πιο σπάνια περίπτωση, ο ασθενής μπορεί να έχει υπόταση , βράχος φωνής , εισπνευστικός συριγμός, γενικευμένο αγγειοοίδημα – εκτεταμένο κνιδωτικό εξάνθημα, διαταραχές επιπέδου επικοινωνίας – συνείδησης , έμετος. Είναι επιβεβλημένη η άμεση διακομιδή του ασθενούς στο νοσοκομείο.
Σε περίπτωση που σάς τσιμπήσει μωβ μέδουσα: Απομακρύνετε τα τυχόν κολλημένα στο σώμα σας πλοκάμια. Όχι όμως με γυμνά χέρια, διότι αυτό θα οδηγήσει σε κόλλημα των πλοκαμιών στα χέρια και μεταφορά του ερεθισμού εκεί.
Ξεπλύνετε την περιοχή του τσιμπήματος με άφθονο θαλασσινό νερό. Αν δεν υπάρχει καλύτερος τρόπος, γεμίστε τη χούφτα σας με άμμο και τρίψτε το σημείο του σώματος που είναι κολλημένα τα πλοκάμια της τσούχτρας. Μη χρησιμοποιείτε γλυκό νερό, διότι μπορεί να ενεργοποιήσει κεντριά που έχουν μείνει στο δέρμα. Τοποθετείστε στο σημείο του τσιμπήματος πάγο ή κρύες κομπρέσες. Αυτό περιορίζει τα τοπικά φαινόμενα από το δέρμα.
Αλείψτε την πάσχουσα περιοχή με κορτιζονούχα κρέμα. Περιορίζει την τοπική φλεγμονώδη αντίδραση και ανακουφίζει γρήγορα από το τσούξιμο και την φαγούρα. Πάρτε κάποιο χάπι αντιισταμινικό. Με τα αντιισταμινικά αντιμετωπίζονται συστηματικότερα συμπτώματα όπως ο κνησμός.
Η ανάγκη για φάρμακα τέτοιου είδους είναι μεγαλύτερη όσο μεγαλύτερη είναι η έκταση του προσβληθέντος δέρματος. Τέλος αν τα συμπτώματα είναι έντονα και ιδιαίτερα αν δεν υποχωρούν μετά την εφαρμογή των τοπικών μέτρων, μπορεί να χρειασθεί κάποια ένεση κορτιζόνης. Σε αυτή την περίπτωση πρέπει οπωσδήποτε να πάτε στο νοσοκομείο ή να επισκεφθείτε κάποιο Κέντρο Υγείας.