Λένα Γατσή
Το φύσημα στη καρδιά είναι ένα συχνό πρόβλημα υγείας στα παιδιά και τις περισσότερες φορές με τη σωστή αγωγή και παρακολούθηση από ειδικό γιατρό, δεν είναι επικίνδυνο για τη ζωή του παιδιού. Παρόλα αυτά ο καύσωνας, φέρνει το σώμα αντιμέτωπο με ακραίες θερμοκρασίες και επιβαρύνεται. Πώς επηρεάζει λοιπόν η υπερβολική ζέστη το φύσημα στη καρδιά και ποια μέτρα προστασίας πρέπει να πάρουν οι γονείς; Πότε πρέπει να απευθυνθούν στο γιατρό σύμφωνα με τους ειδικούς.
Ο καύσωνας είναι ανυπόφορος για μικρούς και μεγάλους. Άτομα όμως που ανήκουν στις ευπαθείς ομάδες, δε δυσαρεστούνται απλά. Η ζωή τους μπορεί να κινδυνεύει. Τα παιδιά με φύσημα στη καρδιά, είναι στις ευπαθείς ομάδες και στα ακραία καιρικά φαινόμενα, οι γονείς θα πρέπει να παίρνουν τα απαραίτητα μέτρα. Όλες οι συμβουλές από παιδιάτρους και καρδιολόγους. Διαβάστε παρακάτω:
Τι είναι το καρδιακό φύσημα;
Το καρδιακό φύσημα, γνωστό και ως «φύσημα στην καρδιά», δεν αποτελεί από μόνο του διάγνωση κάποιας συγκεκριμένης καρδιακής πάθησης. Πρόκειται για έναν ήχο που ακούγεται κατά την ακρόαση της καρδιάς και δημιουργείται όταν το αίμα περνά με μεγαλύτερη ταχύτητα ή πίεση μέσα από τις κοιλότητες και τις βαλβίδες της καρδιάς.
Για να γίνει καλύτερα κατανοητό τι είναι το φύσημα, χρειάζεται να γνωρίζουμε βασικά στοιχεία για τη λειτουργία της καρδιάς. Η καρδιά αποτελείται από τέσσερις κοιλότητες: δύο δεξιά και δύο αριστερά. Η δεξιά πλευρά στέλνει το αίμα στους πνεύμονες, όπου εμπλουτίζεται με οξυγόνο.
Στη συνέχεια, το οξυγονωμένο αίμα επιστρέφει στην αριστερή πλευρά της καρδιάς και μέσω των αρτηριών διοχετεύεται σε όλο το σώμα. Αφού χρησιμοποιηθεί από τους ιστούς, επιστρέφει ξανά στη δεξιά πλευρά μέσω των φλεβών, ώστε να επαναληφθεί ο ίδιος κύκλος.
Ο ήχος του φυσήματος μπορεί να είναι τόσο ήπιος, ώστε να μην γίνεται εύκολα αντιληπτός κατά την εξέταση, ιδιαίτερα όταν ένα παιδί είναι ανήσυχο ή δεν συνεργάζεται. Πολύ συχνά τα φυσήματα εντοπίζονται σε παιδιά ηλικίας 2 έως 4 ετών, καθώς σε αυτή την ηλικία η εξέταση γίνεται συνήθως πιο εύκολη.
Πώς γίνεται η διάγνωση του καρδιακού φυσήματος;
Πολλοί γονείς ανησυχούν όταν ακούν ότι το παιδί τους έχει φύσημα, επειδή θεωρούν ότι κάθε φύσημα συνδέεται με σοβαρό πρόβλημα στην καρδιά. Ωστόσο, είναι σημαντικό να διευκρινιστεί τι είδους φύσημα υπάρχει και αν χρειάζεται περαιτέρω έλεγχος.
Τα καρδιακά φυσήματα ταξινομούνται ανάλογα με την έντασή τους σε μια κλίμακα από το 1 έως το 6. Ο βαθμός 1 αφορά έναν πολύ ασθενή ήχο που μόλις ακούγεται, ενώ ο βαθμός 6 αντιστοιχεί σε ένα πολύ έντονο φύσημα.
Σε πολλές περιπτώσεις, ο παιδίατρος μπορεί μόνο με την ακρόαση να εκτιμήσει αν πρόκειται για ένα αθώο ή για ένα παθολογικό φύσημα. Όταν υπάρχει αμφιβολία ή χρειάζεται πιο λεπτομερής αξιολόγηση, το παιδί παραπέμπεται σε παιδοκαρδιολόγο για εξειδικευμένο έλεγχο.
Αθώο ή λειτουργικό φύσημα
Τα περισσότερα καρδιακά φυσήματα στα παιδιά είναι τα λεγόμενα αθώα ή λειτουργικά φυσήματα. Δεν σχετίζονται με κάποια καρδιακή βλάβη και συνήθως δεν επηρεάζουν την υγεία ή τη φυσιολογική ανάπτυξη του παιδιού.
Photo via: pexels.com (cottonbro studio)
Μπορεί να εμφανιστούν σε περιπτώσεις όπως ο υψηλός πυρετός ή η αναιμία, επειδή σε αυτές τις καταστάσεις η καρδιά λειτουργεί πιο έντονα και η ροή του αίματος αλλάζει. Σε άλλα παιδιά μπορεί να αποτελούν απλώς μια φυσιολογική ιδιαιτερότητα της καρδιάς τους.
Τα παιδιά με αθώο φύσημα δεν χρειάζονται ειδική διατροφή, περιορισμό στις αθλητικές δραστηριότητες ή κάποια θεραπεία. Είναι σημαντικό, επίσης, να ενημερώνονται με σωστό τρόπο ώστε να κατανοούν ότι μπορούν να ζουν και να δραστηριοποιούνται όπως όλα τα υπόλοιπα υγιή παιδιά.
Παθολογικό φύσημα και πιθανές καρδιοπάθειες
Σε ορισμένες περιπτώσεις, ένα καρδιακό φύσημα μπορεί να αποτελεί ένδειξη κάποιας υποκείμενης καρδιοπάθειας. Περίπου 1 στα 100 νεογέννητα παιδιά παρουσιάζει κάποια μορφή συγγενούς καρδιοπάθειας. Κάποια βρέφη εμφανίζουν συμπτώματα από τις πρώτες ημέρες της ζωής τους, ενώ άλλα μπορεί να φαίνονται απολύτως υγιή για μεγάλο χρονικό διάστημα και το μόνο εύρημα να είναι ένα φύσημα.
Τα συμπτώματα που μπορεί να εμφανιστούν σε νεογνά με συγγενείς καρδιοπάθειες περιλαμβάνουν:
- γρήγορη αναπνοή,
- δυσκολία στη σίτιση,
- μπλε χρώμα γύρω από τα χείλη (περιστοματική κυάνωση),
- ανεπαρκή αύξηση βάρους. Αν παρατηρηθούν τέτοια σημάδια, είναι απαραίτητη η άμεση επικοινωνία με τον παιδίατρο.
Οι περισσότερες συγγενείς καρδιοπάθειες δεν είναι κληρονομικές και στις περισσότερες περιπτώσεις η ακριβής αιτία δεν είναι γνωστή. Ωστόσο, ορισμένοι παράγοντες κατά την εγκυμοσύνη μπορούν να αυξήσουν την πιθανότητα εμφάνισής τους, όπως η λοίμωξη από ερυθρά στο πρώτο τρίμηνο, ο αρρύθμιστος σακχαρώδης διαβήτης, ορισμένα μεταβολικά νοσήματα της μητέρας, αλλά και η χρήση αλκοόλ ή ναρκωτικών ουσιών.
Ποιες είναι οι πιο συχνές καρδιοπάθειες που σχετίζονται με φύσημα;
Οι συχνότερες καρδιοπάθειες που προκαλούν παθολογικό φύσημα οφείλονται σε προβλήματα στη δομή της καρδιάς. Αυτά μπορεί να αφορούν είτε ανοίγματα (τρύπες) ανάμεσα στις κοιλότητες της καρδιάς είτε προβλήματα στις καρδιακές βαλβίδες.
Τρύπες στο διάφραγμα της καρδιάς
Το διάφραγμα είναι η μεμβράνη που χωρίζει τη δεξιά από την αριστερή πλευρά της καρδιάς. Αν υπάρχει κάποιο άνοιγμα σε αυτό, το αίμα μπορεί να περνά από τη μία κοιλότητα στην άλλη, με αποτέλεσμα η καρδιά να χρειάζεται να εργάζεται περισσότερο.
Ορισμένες μεγαλύτερες επικοινωνίες μπορεί να προκαλέσουν συμπτώματα και να συνοδεύονται από έντονο φύσημα. Αντίθετα, μικρότερα ανοίγματα μπορεί σε αρκετές περιπτώσεις να κλείσουν μόνα τους καθώς το παιδί μεγαλώνει. Την απόφαση για το αν απαιτείται παρακολούθηση, επέμβαση ή άλλη θεραπεία λαμβάνει ο παιδοκαρδιολόγος.
Στενώσεις στις καρδιακές βαλβίδες
Οι καρδιακές βαλβίδες έχουν σημαντικό ρόλο, καθώς επιτρέπουν στο αίμα να κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση και εμποδίζουν την επιστροφή του. Όταν κάποια βαλβίδα είναι στενωμένη ή δεν ανοίγει σωστά, δυσκολεύεται η φυσιολογική κυκλοφορία του αίματος και μπορεί να δημιουργηθεί φύσημα.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, η αντιμετώπιση μπορεί να γίνει χωρίς χειρουργική επέμβαση, με τη χρήση ειδικού καθετήρα που διαθέτει ένα μικρό μπαλονάκι και βοηθά στη διάνοιξη της στενωμένης βαλβίδας. Το καρδιακό φύσημα, επομένως, δεν σημαίνει πάντα πρόβλημα. Η σωστή αξιολόγηση από τον παιδίατρο ή τον παιδοκαρδιολόγο είναι αυτή που θα δείξει αν πρόκειται για μια αθώα κατάσταση ή αν χρειάζεται περαιτέρω παρακολούθηση.
Πόσο επηρεάζει ο καύσωνας το καρδιακό φύσημα;
Ο καύσωνας από μόνος του δεν προκαλεί καρδιακό φύσημα και δεν μετατρέπει ένα αθώο φύσημα σε καρδιοπάθεια. Το φύσημα είναι ένας ήχος που δημιουργείται από τον τρόπο με τον οποίο κινείται το αίμα μέσα στην καρδιά και σχετίζεται κυρίως με τη ροή του αίματος, τη λειτουργία των βαλβίδων ή τη δομή της καρδιάς.
Ωστόσο, οι πολύ υψηλές θερμοκρασίες μπορούν να επηρεάσουν τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί το καρδιαγγειακό σύστημα και να κάνουν ορισμένα φυσήματα να ακούγονται πιο έντονα ή να προκαλέσουν περισσότερη ενόχληση σε άτομα που ήδη έχουν κάποιο καρδιακό πρόβλημα.
Γιατί η ζέστη μπορεί να επηρεάσει την καρδιά;
Όταν η θερμοκρασία του περιβάλλοντος ανεβαίνει σημαντικά, ο οργανισμός προσπαθεί να αποβάλλει θερμότητα. Τα αγγεία διαστέλλονται, η αρτηριακή πίεση μπορεί να μειωθεί και η καρδιά αναγκάζεται να αυξήσει τους παλμούς της ώστε να κυκλοφορεί περισσότερο αίμα προς το δέρμα και να βοηθά στη ρύθμιση της θερμοκρασίας.
Παράλληλα, με τον ιδρώτα χάνονται υγρά και ηλεκτρολύτες, όπως νάτριο και κάλιο. Η αφυδάτωση μπορεί να κάνει το αίμα πιο «συμπυκνωμένο» και να αυξήσει την επιβάρυνση της καρδιάς. Σε ορισμένα άτομα, αυτές οι αλλαγές στη ροή του αίματος μπορεί να κάνουν ένα ήδη υπάρχον φύσημα πιο αντιληπτό κατά την εξέταση.
Αθώο φύσημα και καύσωνας
Τα παιδιά και οι ενήλικες με αθώο ή λειτουργικό φύσημα συνήθως δεν αντιμετωπίζουν ιδιαίτερο κίνδυνο από τη ζέστη. Το φύσημα δεν σημαίνει ότι η καρδιά τους είναι αδύναμη ή ότι πρέπει να αποφεύγουν τις καθημερινές δραστηριότητες. Παρόλα αυτά, κατά τη διάρκεια ενός καύσωνα μπορεί να εμφανιστούν συμπτώματα όπως:
- ταχυκαρδία,
- εύκολη κόπωση,
- ζάλη,
- αίσθημα αδυναμίας, τα οποία δεν οφείλονται απαραίτητα στο φύσημα, αλλά κυρίως στην αφυδάτωση και στην καταπόνηση από την υψηλή θερμοκρασία.
Ποιοι χρειάζονται μεγαλύτερη προσοχή;
Άτομα με παθολογικό φύσημα που σχετίζεται με καρδιοπάθεια, προβλήματα στις βαλβίδες ή συγγενείς καρδιακές παθήσεις χρειάζονται μεγαλύτερη προσοχή σε περιόδους ακραίας ζέστης. Η υψηλή θερμοκρασία μπορεί να επιβαρύνει περισσότερο την καρδιά, ειδικά όταν υπάρχει:
- δύσπνοια,
- μειωμένη αντοχή στην άσκηση,
- πόνος ή βάρος στο στήθος,
- λιποθυμικά επεισόδια,
- έντονο αίσθημα παλμών,
- πρήξιμο στα πόδια. Σε αυτές τις περιπτώσεις χρειάζεται επικοινωνία με τον θεράποντα γιατρό.
Τι πρέπει να προσέχουν όσοι έχουν φύσημα στον καύσωνα;
Για την προστασία της καρδιάς τις ημέρες με πολύ υψηλές θερμοκρασίες βοηθούν απλές αλλά σημαντικές συνήθειες:
- Καλή ενυδάτωση μέσα στην ημέρα, εκτός αν υπάρχει ιατρικός περιορισμός υγρών.
- Αποφυγή έντονης σωματικής άσκησης τις ώρες με τη μεγαλύτερη ζέστη.
- Παραμονή σε δροσερούς χώρους και αποφυγή παρατεταμένης έκθεσης στον ήλιο.
- Ελαφριά ρούχα που επιτρέπουν στο σώμα να αποβάλλει θερμότητα.
- Προσοχή σε φάρμακα που μπορεί να επηρεάσουν την πίεση ή την ισορροπία υγρών, πάντα σε συνεννόηση με γιατρό.
Πότε χρειάζεται άμεση ιατρική εκτίμηση;
Ένα φύσημα που συνοδεύεται από νέα ή έντονα συμπτώματα, όπως δύσπνοια, λιποθυμία, έντονη κόπωση, πόνο στο στήθος ή μπλε χρώμα στα χείλη, χρειάζεται άμεση αξιολόγηση. Συμπερασματικά, ο καύσωνας δεν δημιουργεί φύσημα στην καρδιά, αλλά μπορεί να επηρεάσει την κυκλοφορία του αίματος και να επιβαρύνει περισσότερο άτομα με ήδη υπάρχον καρδιολογικό πρόβλημα.
Για τους περισσότερους ανθρώπους με αθώο φύσημα, η σωστή ενυδάτωση και η αποφυγή υπερβολικής ζέστης είναι συνήθως αρκετές για ασφαλή καθημερινότητα. Εδώ μπορείτε να δείτε όλες τις πληροφορίες για το πώς μπορείτε να ξεχωρίσετε το αθώο από το παθολογικό φύσημα.
Σχετικά άρθρα:
- Αφρικανική σκόνη και παιδιά: Τα συμπτώματα που δεν πρέπει να μπερδεύουμε με κρυολόγημα
- Επιστήμονες αποκαλύπτουν την αλήθεια για τα παιδιά που γεννήθηκαν στο lockdown: Ποια διαφορά εμφανίζει ο εγκέφαλος τους;
- Σταφυλόκοκκος σε παιδιά: Πώς μεταδίδεται και πότε τα συμπτώματα γίνονται επικίνδυνα για τη ζωή του παιδιού
- Κόκκινα σπυράκια στο σώμα των παιδιών μετά τη θάλασσα: Αιτίες & Πότε να ανησυχήσετε
- Οι κρυφοί κίνδυνοι στην άμμο: Οι ασθένειες που απειλούν τα παιδιά στην παραλία
- Ξεφλούδισμα στα πόδια και τα δάχτυλα των παιδιών μετά τη θάλασσα ή την πισίνα: Τα αίτια και πότε πρέπει να πάτε στον γιατρό