Ιωάννα Σακκή
Τα Μετέωρα σχηματίστηκαν πριν από 20 εκατομμύρια χρόνια και από τον 11ο αιώνα αποτέλεσαν καταφύγιο ασκητών. Σταδιακά εξελίχθηκαν σε ένα από τα σημαντικότερα κέντρα του ορθόδοξου μοναχισμού.
Μετά το Άγιο Όρος, τα Μετέωρα αποτελούν το πιο σπουδαίο μοναστικό συγκρότημα στην Ελλάδα. Παλαιότερα, διέθεταν 30 μοναστήρια, από τα οποία σήμερα λειτουργούν μόνο τα 8. Από το 1988, συγκαταλέγονται στη λίστα των Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO.
Το γεωλογικό θαύμα των Μετεώρων
Σύμφωνα με τους γεωλόγους, πριν από περίπου 225 έως 40 εκατομμύρια χρόνια, η περιοχή της νότιας Ευρώπης, της βόρειας Αφρικής και της Μέσης Ανατολής καλυπτόταν από μία τεράστια θάλασσα, γνωστή ως Τηθύς. Στον βυθό της συσσωρεύονταν επί εκατομμύρια χρόνια ιζήματα, τα οποία αργότερα συμπιέστηκαν και στερεοποιήθηκαν. Οι γεωλογικές διεργασίες που ακολούθησαν οδήγησαν στη δημιουργία μεγάλων ορεινών όγκων.
Πριν από περίπου 84 εκατομμύρια χρόνια, υποθαλάσσιες ηφαιστειακές εκρήξεις συνέβαλαν στον σχηματισμό βουνών της Θεσσαλίας, μεταξύ των οποίων και ο Κόζιακας. Αργότερα, μετά από 34 εκατομμύρια χρόνια περίπου, δημιουργήθηκε μια τάφρος, η λεγόμενη Μεσοελληνική Αύλακα.
Μέσα στην τεράστια τάφρο μεταφέρονταν και συσσωρεύονταν συνεχώς πέτρες, άμμος, λάσπη και άλλα υλικά που παρέσυραν τα νερά. Από αυτές τις αποθέσεις σχηματίστηκαν σταδιακά τα βουνά της Πίνδου, πριν από 35 έως 25 εκατομμύρια χρόνια.
Την ίδια περίοδο, η περιοχή της Θεσσαλίας βυθίστηκε και μετατράπηκε σε θαλάσσια λεκάνη που εκτεινόταν από την περιοχή της Καστοριάς έως τη σημερινή Θεσσαλία. Στον πυθμένα της συνέχισαν να συσσωρεύονται κροκάλες, ψαμμίτες και άλλα ιζήματα.
Από τα υποθαλάσσια υλικά σχηματίστηκαν σταδιακά οι χαρακτηριστικοί βράχοι των Μετεώρων, πριν από περίπου 20 εκατομμύρια χρόνια.
Πώς ανέβαιναν οι μοναχοί στα Μετέωρα;
Παρότι πολλοί από τους βράχους φαίνονται ακόμη και σήμερα απρόσιτοι, οι πρώτοι μοναχοί κατάφερναν να φτάσουν στις σπηλιές και τις φυσικές κοιλότητες τους χρησιμοποιώντας απλά μέσα και τις γνώσεις των ντόπιων για το δύσβατο ανάγλυφο της περιοχής.
Σε ορισμένες περιπτώσεις η πρόσβαση γινόταν από πιο βατά σημεία των βράχων, με τη βοήθεια κορμών δέντρων, σχοινιών και πρόχειρων κατασκευών. Άλλοτε οι ασκητές ανέβαιναν σε μεγαλύτερα ύψη, χρησιμοποιώντας ξύλινους πασσάλους που στερέωναν στις σχισμές των βράχων, αναζητώντας ολοένα πιο ασφαλή και απομονωμένα σημεία.
Υπάρχουν, μάλιστα, μαρτυρίες για σπηλιές, στις οποίες οι μοναχοί κατέβαιναν με σχοινιά από την κορυφή των βράχων, αφού πρώτα είχαν καταφέρει να φτάσουν εκεί από διαφορετική διαδρομή.
Οι πρώτοι ασκητές
Τον 11ο αιώνα δημιουργήθηκαν οι πρώτες σκήτες. Πολλοί μοναχοί θέλησαν να ζήσουν στα Μετέωρα, γιατί η γεωμορφολογία των βράχων τους προσέφερε απομόνωση και προστασία από δύσκολες καιρικές συνθήκες.
Στο μεταξύ, εκείνη την περίοδο, η περιοχή είχε να αντιμετωπίσει πολέμους και επιδρομές από διάφορους εχθρούς. Έτσι, οι μοναχοί ήθελαν να μείνουν εκεί, επειδή θεωρούσαν ότι θα βρίσκονται πιο κοντά στον Θεό. “Ένας άνθρωπος ο οποίος θέλει να μονάσει και ειδικά να γίνει ασκητής, ψάχνει να βρει ότι πιο απόμακρο, μακριά Δηλαδή από τον κόσμο και ότι πιο ερημικό, οπότε για αυτό λέγονται και ερημίτες.
Έτσι βλέπουμε μέσα σε αυτές τις οπές, τις τρύπες μέσα στους βράχους, δεν υπάρχει τρύπα του βράχου που να μην έχει αγιογραφία“, ανέφερε στη “Μηχανή του Χρόνου” ο Μητροπολίτης Σταγών και Μετεώρων, Θεόκλητος.
Οι πρώτες εγκαταστάσεις ήταν ιδιαίτερα λιτές. Οι ασκητές ζούσαν αρχικά μέσα σε φυσικές σπηλιές και βραχοσκεπές, τις οποίες προσάρμοζαν στις ανάγκες τους. Προκειμένου να προστατευτούν από το κρύο, τη βροχή και τον αέρα, έκλειναν τα ανοίγματα με ξύλινους πασσάλους και πρόχειρα πλέγματα από κλαδιά και λυγαριές, δημιουργώντας στοιχειώδεις χώρους διαμονής.
Η καθημερινότητά τους περιλάμβανε αυστηρή άσκηση και μεγάλες στερήσεις. Η διατροφή τους ήταν εξαιρετικά περιορισμένη ενώ το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας αφιερωνόταν στην προσευχή και την πνευματική άσκηση. Σκοπός τους δεν ήταν η άνετη διαβίωση αλλά η απομάκρυνση από τα εγκόσμια και η αφοσίωση στη θρησκευτική ζωή.
Για την επιβίωσή τους στηρίζονταν σε μεγάλο βαθμό στους κατοίκους της περιοχής. Οι πιστοί που επισκέπτονταν τους ασκητές για να λάβουν την ευχή τους άφηναν τρόφιμα και άλλα απαραίτητα εφόδια σε καλάθια που κρέμονταν στους πρόποδες των βράχων. Οι μοναχοί τα ανέβαζαν στη συνέχεια στις σκήτες τους με σχοινιά.
Σε αντάλλαγμα, οι κάτοικοι ζητούσαν κυρίως τις προσευχές και την πνευματική στήριξη των ασκητών. Παρότι ζούσαν απομονωμένοι, οι μοναχοί δεν ήταν εντελώς αποκομμένοι μεταξύ τους. Από τον 11ο αιώνα και μετά συγκεντρώνονταν κάθε Κυριακή στον ναό της Παναγίας της Δούπιανης, που βρισκόταν στον ομώνυμο βράχο.
Εκεί τελούσαν από κοινού τη θεία λειτουργία, κοινωνούσαν και συζητούσαν ζητήματα που αφορούσαν την κοινότητά τους. Ο ναός λειτουργούσε ως κέντρο της ασκητικής ζωής των Μετεώρων και αποτελούσε τον χώρο όπου αντιμετωπίζονταν τα προβλήματα που προέκυπταν στην καθημερινότητά τους.
Η άφιξη του Γρηγορίου και του Αθανασίου στα Μετέωρα
Μέχρι τον 14ο αιώνα, στους βράχους των Μετεώρων ζούσαν πολλοί ασκητές, κυρίως σε σπήλαια και μικρές σκήτες, χωρίς κάποια οργανωμένη μοναστική κοινότητα.
Την περίοδο εκείνη έφτασαν από το Άγιο Όρος ο γέροντας Γρηγόριος και ο μαθητής του Αθανάσιος. Είχαν εγκαταλείψει τον Άθω λόγω των αναταραχών και των επιδρομών που δυσκόλευαν τη ζωή των μοναχών. Με τη συμβουλή ενός επισκόπου της Βέροιας, κατευθύνθηκαν στα Μετέωρα, όπου υπήρχε ήδη ασκητική παρουσία. Ο Γρηγόριος εγκαταστάθηκε σε σπήλαιο στη Σκήτη των Σταγών και σύντομα απέκτησε μεγάλη φήμη ως πνευματικός καθοδηγητής, προσελκύοντας πιστούς από όλη τη Θεσσαλία. Παρέμεινε εκεί για περίπου δέκα χρόνια.
Ο Αθανάσιος αναζήτησε μεγαλύτερη απομόνωση και ανέβηκε στον Πλατύ Λίθο, τον οποίο ονόμασε “Μετέωρο”, επειδή βρισκόταν ανάμεσα στη γη και τον ουρανό. Εκεί ίδρυσε ένα μικρό εκκλησάκι αφιερωμένο στην Παναγία τη Μετεωρίτισσα.
Δείτε ακόμη: Η Παναγιά του Βράχου : Ενα θαύμα στα Μετέωρα Κορινθίας
Η παρουσία των δύο μοναχών προσέλκυσε και άλλους ασκητές, με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί η πρώτη οργανωμένη μοναστική κοινότητα των Μετεώρων. Λίγα χρόνια αργότερα, ο Γρηγόριος αναχώρησε για την Κωνσταντινούπολη, πιθανότατα εξαιτίας των πολιτικών συγκρούσεων της εποχής, αφήνοντας στον Αθανάσιο τη συνέχιση του έργου στα Μετέωρα.
Viral άρθρα
- Η χρονιά που δεν ήρθε το Καλοκαίρι: Χιόνισε τον Ιούνιο και η Ελλάδα είχε 0 βαθμούς Κελσίου
- Aqua Tofana: Το δηλητήριο που σκότωσε εκατοντάδες κακοποιητικούς συζύγους-Πως οι γυναίκες το έκρυβαν και πως αποκαλύφθηκε;
- Ο Αντωνάκης του Ελληνικού κινηματογράφου και της καρδιάς μας : Η σχιζοφρενής γιαγιά που τον μεγάλωσε, η κρυφή ζωή, και η μάχη με το τζόγο
- Πότε ξεκίνησαν να ξυρίζονται οι γυναίκες; Η διαφημιστική καμπάνια που άλλαξε ολοκληρωτικά τα πρότυπα ομορφιάς
- Μία από τις πιο στυγερές γυναικοκτονίες που σημάδεψαν την Ελλάδα: Έθαψε ζωντανή τη γυναίκα του για να ζήσει με την 16χρονη ανιψιά του
- Η πιο εύκολη σπιτική πίτσα σαν πιτσαρίας: Το μυστικό κρύβεται στη ζύμη από την προηγούμενη μέρα