Έλενα Τριανταφύλλου
Το μυστηριώδες μήνυμα των 10 δευτερολέπτων λίγο καιρό πριν από δορυφόρους που επιβεβαιώθηκε από το διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb και προβλημάτισε την ανθρωπότητα.
Μπορεί το σύμπαν να είναι αχανές και μεγαλειώδη όμως πολλά από αυτά που συμβαίνουν εκεί, φτάνουν μέχρι τη Γη. Όπως αυτό το μήνυμα που στην πραγματικότητα πρόκειται για μία εκρηκτική σούπερνόβα, που έφτασε πριν λίγο καιρό στη Γη και προβλημάτισε τους επιστήμονες. Ποια είναι τα επιστημονικά δεδομένα που έχουν μέχρι τώρα στα χέρια τους και τί θα περιμένουμε στο μέλλον;
Από πότε χρονολογείται αυτό το μυστηριώδες μήνυμα από το διάστημα;
Πιο συγκεκριμένα ένα μυστηριώδες σήμερα από τα βάθη του σύμπαντος εντόπισαν πριν λίγο καιρό οι επιστήμονες. Είχε διάρκεια μόλις 10 δευτερολέπτων και προέρχεται από ένα σημείο 13 δισεκατομμύρια έτη φωτός μακριά από τη Γη. Οι επιστήμονες πιθανολογούν ότι πρόκειται για μία εκρηκτική σούπερνόβα που έλαβε χώρα όταν το σύμπαν ήταν μόλις 730 εκατομμυρίων ετών.
Φαίνεται πως η ανίχνευση έγινε από δύο δορυφόρους, ενώ η προέλευσή του επιβεβαιώθηκε από το διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb, που κατέγραψε λεπτομερείς εικόνες και μετρήσεις της εξασθενημένης λάμψης της έκρηξης.
Αξίζει να σημειωθεί ότι οι επιστήμονες πιστεύουν ότι το σήμα είναι αποτέλεσμα μιας εκπομπής ακτίνων γάμμα υψηλής ενέργειας, φαινομένου γνωστού για την τεράστια ισχύ του και την ικανότητά του να διαπερνά το διάστημα, χωρίς όμως να αποτελεί κίνδυνο για τη Γη λόγω της μεγάλης απόστασης.
Ποια η προέλευση και η σημασία του σήματος;
Φαίνεται πως οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η εκπομπή ακτίνων γάμμα υψηλής ενέργειας, που ονομάστηκε GRB 250314A, προέρχεται από την παλαιότερη σουπερνόβα που έχει καταγραφεί μέχρι σήμερα. Οι ακτίνες γάμμα είναι αόρατες αλλά εξαιρετικά ισχυρές μορφές φωτός. Είναι μάλιστα οι πιο ενεργητικές ακτινοβολίες στο σύμπαν, που παράγονται από τεράστιες αστρικές εκρήξεις.
Έτσι, παρά την τεράστια απόσταση, οι επιστήμονες παραμένουν αβέβαιοι γιατί αυτή η αρχαία σουπερνόβα φαίνεται τόσο όμοια με τις εκρήξεις αστεριών που παρατηρούνται στο σύγχρονο σύμπαν. Αν η έκρηξη είναι πράγματι η πηγή του σήματος, οι ερευνητές της NASA και της ESA αναμένουν τα πρώιμα αστέρια να είναι μεγαλύτερα και θερμότερα από ό,τι δείχνουν τα δεδομένα.
Δείτε ακόμα Διπλή έκρηξη συνέβη στο βαθύ διάστημα και η επιστημονική κοινότητα είναι τρομοκρατημένη
Από την άλλη ο Andrew Levan, κύριος συγγραφέας της νέας μελέτης από το Πανεπιστήμιο Radboud στην Ολλανδία, σημείωσε: «Υπάρχουν μόνο λίγες εκρήξεις ακτίνων γάμμα που έχουν ανιχνευθεί στα πρώτα δισεκατομμύρια χρόνια του σύμπαντος. Αυτό το γεγονός είναι εξαιρετικά σπάνιο και συναρπαστικό».
Πότε έγινε η ανακάλυψη αυτού του σήματος;
Το σήμα καταγράφηκε για πρώτη φορά στις 14 Μαρτίου 2025 από τον δορυφόρο Space Variable Objects Monitor (SVOM), ο οποίος ανίχνευσε μια ξαφνική λάμψη υψηλής ενέργειας από το βαθύ διάστημα. Ο ανιχνευτής αποτελεί κοινό έργο της Γαλλίας και της Κίνας, σχεδιασμένο να εντοπίζει τέτοιες εκρήξεις σε ολόκληρο το σύμπαν.
Έτσι, η έκρηξη ακτίνων γάμμα διήρκεσε περίπου 10 δευτερόλεπτα και, παρότι ήταν εξαιρετικά ισχυρή, δεν αποτέλεσε κίνδυνο για τη Γη, καθώς η απόσταση των 13 δισεκατομμυρίων ετών φωτός μείωσε σημαντικά την ένταση της ακτινοβολίας. Σε αντίθεση με τον σταθερό κοσμικό θόρυβο, αυτές οι εκρήξεις ξεχωρίζουν ως έντονες, εστιασμένες ακτίνες που αναγνωρίζονται εύκολα από τους δορυφόρους.
Ποιος ο ρόλος του τηλεσκοπίου James Webb;
Το διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb (JWST) της NASA επιβεβαίωσε την ανακάλυψη τρεις μήνες αργότερα, το καλοκαίρι του 2025, καταγράφοντας λεπτομερείς εικόνες της εξασθενημένης λάμψης της έκρηξης. «Μόνο ο Webb μπορούσε να αποδείξει άμεσα ότι αυτό το φως προέρχεται από μια σουπερνόβα ένα μαζικό αστέρι που καταρρέει», ανέφερε ο καθηγητής Levan.
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι το JWST θα μπορέσει να εντοπίσει περισσότερα τέτοια σήματα από την εποχή που το σύμπαν βρισκόταν στο 5% της σημερινής του ηλικίας, περίπου 14 δισεκατομμύρια χρόνια πριν.
Τα νέα δεδομένα για την πρώιμη εποχή του σύμπαντος
Μέχρι σήμερα, η γνώση για το πρώτο δισεκατομμύρια χρόνια του σύμπαντος παραμένει περιορισμένη. Οι επιστήμονες πίστευαν ότι τα πρώτα αστέρια είχαν μικρότερη διάρκεια ζωής και περιείχαν λιγότερα στοιχεία από τα σημερινά.
Ωστόσο, σύμφωνα με μελέτες που δημοσιεύθηκαν τον Δεκέμβριο του 2025 στο περιοδικό Astronomy & Astrophysics, η σουπερνόβα που εντοπίστηκε 730 εκατομμύρια χρόνια μετά τη Μεγάλη Έκρηξη παρουσίασε παρόμοια φωτεινότητα με τις σύγχρονες εκρήξεις αστεριών. Και μιας και αναφερθήκαμε στο big bang νέα μελέτη φέρνει την ανατροπή αφού λέει πως το σύμπαν υπήρχε και πριν το Big Bang.
Σχετικά άρθρα:
- Η επιστημονική εξήγηση πίσω από την ιδέα ότι η ζωή ξεκίνησε στον Κόκκινο Πλανήτη: Είμαστε τελικά Αρειανοί;
- Η ανθρωπότητα βρίσκεται πολύ κοντά στη μετανάστευση στον Άρη – Οι πρώτες αποστολές (βίντεο)
- 3 μαύρες τρύπες ανοίγουν ταυτόχρονα σε σπάνια σύγκρουση 3 γαλαξιών
Με πληροφορίες από την Daily Mail