Λένα Γατσή
Οι φίλοι είναι πολύ σημαντική για ένα παιδί, είτε αυτό βρίσκεται στο νηπιαγωγείο, είτε στο Δημοτικό, είτε στο Γυμνάσιο ή στο Λύκειο. Μάλιστα στην εφηβεία, οι αποδοχή από τους συνομηλίκους φαντάζει πιο σημαντική και από την αποδοχή των γονιών στο μυαλό ενός παιδιού.
Αν τη φετινή σχολική χρονιά το παιδί αλλάζει σχολείο, χώρα ή πόλη και φοβάται ότι στο νέο του σχολείο δε θα βρει φίλους, αυτές οι συμβουλές θα βοηθήσουν τους γονείς να ανακουφίσουν τις φοβίες του παιδιού, να το κατευθύνουν σωστά και παράλληλα να δουν πότε πρέπει να επισκεφθούν έναν ειδικό.
Θα δούμε όλα τα κόλπα για να κοινωνικοποιείται το παιδί πιο εύκολα αλλά και συμβουλές για να καταλάβουμε αν το παιδί έχει πέσει θύμα σχολικού εκφοβισμού, διότι μπορεί να συμβεί κι αυτό και οι γονείς να μην αναγνωρίσουν τα σημάδια. Διαβάστε παρακάτω:
Πότε ο φόβος θεωρείται φοβία;
Κάθε έντονος φόβος δεν μπορεί να θεωρηθεί φοβία σύμφωνα με τις επίσημες επιστημονικές έρευνες. Η διαφορά βρίσκεται κυρίως στην ένταση, στη διάρκεια και στον τρόπο με τον οποίο ο φόβος επηρεάζει τη ζωή του παιδιού, κάτι που ισχύει και με τις φοβίες των ενηλίκων.
Ένα παιδί που αντιμετωπίζει φοβία μπορεί να βιώνει πολύ έντονο άγχος όταν έρχεται αντιμέτωπο με το αντικείμενο ή την κατάσταση που το τρομάζει. Μπορεί, μάλιστα, να προσπαθεί συστηματικά να την αποφεύγει.
Όταν ο φόβος επιμένει για μεγάλο χρονικό διάστημα, συνήθως τουλάχιστον έξι μήνες, και αρχίζει να επηρεάζει τη σχολική ζωή, τις σχέσεις, τον ύπνο ή την καθημερινή ρουτίνα, χρειάζεται μεγαλύτερη προσοχή. Για παράδειγμα, ένα παιδί μπορεί να φοβάται τόσο έντονα μήπως συμβεί κάτι κακό στη μητέρα του, ώστε να μην μπορεί να απομακρυνθεί από εκείνη και να αρνείται να πάει στο σχολείο.
Γιατί μπορεί να εμφανιστεί έντονο άγχος;
Οι αιτίες δεν είναι ίδιες για όλα τα παιδιά. Σε αρκετές περιπτώσεις φαίνεται να υπάρχει συνδυασμός βιολογικών, οικογενειακών και περιβαλλοντικών παραγόντων. Ο οργανισμός διαθέτει μηχανισμούς που ενεργοποιούνται όταν αντιλαμβάνεται κίνδυνο. Πρόκειται για την αντίδραση «μάχης ή φυγής», η οποία προετοιμάζει το σώμα να αντιμετωπίσει ή να απομακρυνθεί από μια απειλή.
Στις αγχώδεις διαταραχές, όμως, αυτή η αντίδραση μπορεί να ενεργοποιείται υπερβολικά ή σε καταστάσεις όπου ο πραγματικός κίνδυνος είναι πολύ μικρότερος από αυτόν που αντιλαμβάνεται το παιδί. Ρόλο μπορούν να παίξουν και οι οικογενειακές επιρροές.
Ένα παιδί μπορεί να έχει μεγαλύτερη προδιάθεση για άγχος όταν υπάρχει σχετικό οικογενειακό ιστορικό, αλλά ταυτόχρονα μαθαίνει και μέσα από την παρατήρηση. Αν, για παράδειγμα, ένας γονέας αντιδρά με έντονο φόβο κάθε φορά που βλέπει έναν σκύλο, το παιδί μπορεί να καταλήξει να θεωρεί ότι και εκείνο πρέπει να φοβάται τα ζώα.
Παράλληλα, σημαντικές αλλαγές ή δύσκολες εμπειρίες μπορούν να λειτουργήσουν ως παράγοντες που πυροδοτούν ή ενισχύουν το άγχος. Μια οικογενειακή αναστάτωση, μια απώλεια, μια σοβαρή ασθένεια ή ακόμη και μια μεγάλη αλλαγή, όπως η ένταξη του παιδιού σε νέο σχολείο, μπορεί να του προκαλέσει ανασφάλεια.
Οι φόβοι αλλάζουν όσο μεγαλώνει το παιδί
Οι παιδικοί φόβοι δεν παραμένουν ίδιοι σε όλες τις ηλικίες. Καθώς το παιδί μεγαλώνει, γνωρίζει τον κόσμο και αναπτύσσει τη φαντασία και την αντίληψή του, αλλάζουν και τα πράγματα που μπορεί να το ανησυχούν.
Στη βρεφική ηλικία, περίπου από τον έβδομο έως τον ένατο μήνα, πολλά μωρά αρχίζουν να ξεχωρίζουν τα οικεία από τα άγνωστα πρόσωπα. Έτσι μπορεί να εμφανίσουν φόβο απέναντι σε ανθρώπους που δεν γνωρίζουν, αντιδρώντας με κλάμα ή αναζητώντας αμέσως την αγκαλιά του γονέα. Συνήθως αυτή η φάση υποχωρεί σταδιακά.
Στα πρώτα χρόνια της ζωής, ο αποχωρισμός από τους γονείς μπορεί να γίνει πηγή άγχους. Το παιδί μπορεί να κλαίει όταν ο γονέας φεύγει ή να δυσκολεύεται να παραμείνει μόνο του. Την ίδια περίοδο, η έντονη παιδική φαντασία δημιουργεί καινούριους φόβους. Τέρατα, φαντάσματα και σκοτάδι μπορεί να μοιάζουν πραγματικά στα μάτια ενός μικρού παιδιού. Παράλληλα, μπορεί να φοβάται πραγματικούς κινδύνους, όπως έναν σκύλο.
Κατά τη σχολική ηλικία, το παιδί αποκτά μεγαλύτερη επίγνωση του πραγματικού κόσμου. Έτσι, μπορεί να αρχίσει να ανησυχεί για ασθένειες, ατυχήματα, φωτιές, φυσικές καταστροφές, κλέφτες ή ακόμη και τον θάνατο.
Γιατί το παιδί φοβάται το σχολείο;
Για ορισμένα παιδιά, η επιστροφή στο σχολείο δεν είναι απλώς μια δύσκολη προσαρμογή. Μπορεί να συνοδεύεται από έντονο άγχος, φόβο και πραγματική δυσφορία, σε σημείο που το παιδί να αρνείται επίμονα να φύγει από το σπίτι. Η λεγόμενη σχολική άρνηση ή σχολική φοβία χρειάζεται προσοχή, ιδιαίτερα όταν το πρόβλημα επαναλαμβάνεται και αρχίζει να επηρεάζει την καθημερινότητα και τη λειτουργικότητα του παιδιού.
Είναι σημαντικό να ξεχωρίσουμε την περιστασιακή απροθυμία από ένα πιο σοβαρό πρόβλημα. Πολλά παιδιά μπορεί κάποια στιγμή να πουν ότι δεν θέλουν να πάνε σχολείο. Συνήθως, όμως, μετά από συζήτηση και την κατάλληλη υποστήριξη καταφέρνουν να ξεπεράσουν τη δυσκολία. Όταν αντίθετα ο φόβος είναι έντονος, επαναλαμβανόμενος και συνοδεύεται από σωματικά ή συναισθηματικά συμπτώματα, χρειάζεται να αναζητηθεί η αιτία.
Όταν το άγχος αποχωρισμού δεν υποχωρεί
Η δυσκολία στον αποχωρισμό από τους γονείς αποτελεί φυσιολογικό στάδιο της ανάπτυξης. Ωστόσο, σε ορισμένα παιδιά το άγχος μπορεί να επιμένει και σε μεγαλύτερη ηλικία, με αποτέλεσμα η απομάκρυνση από το σπίτι να γίνεται ιδιαίτερα δύσκολη.
Η υπερπροστατευτική στάση, χωρίς να είναι από μόνη της αιτία σχολικής φοβίας, μπορεί σε κάποιες περιπτώσεις να ενισχύσει την ανασφάλεια του παιδιού και την πεποίθηση ότι δεν μπορεί να τα καταφέρει χωρίς τον γονέα του. Ιδιαίτερη σημασία έχει, επομένως, η σταδιακή ενίσχυση της αυτονομίας και της αυτοπεποίθησής του.
Πώς εκδηλώνεται η σχολική φοβία
Συχνά το πρόβλημα γίνεται πιο έντονο τις πρωινές ώρες, λίγο πριν από την αναχώρηση για το σχολείο. Το παιδί μπορεί να κλαίει, να θυμώνει, να προσκολλάται στον γονέα ή να εκδηλώνει έντονο πανικό όταν έρθει η ώρα να φύγει από το σπίτι.
Δεν είναι σπάνιο να εμφανίζονται και σωματικές ενοχλήσεις, όπως πονοκέφαλος, πόνος στην κοιλιά, ναυτία, διάρροια ή έντονη κόπωση, χωρίς να υπάρχει απαραίτητα κάποιο οργανικό πρόβλημα. Μπορεί επίσης να παρουσιάζει δυσκολία στον ύπνο ή εφιάλτες, ενώ το άγχος να κορυφώνεται την Κυριακή το βράδυ και το πρωί της Δευτέρας.
Ένα χαρακτηριστικό στοιχείο είναι ότι τα συμπτώματα συχνά υποχωρούν όταν το παιδί παραμένει στο σπίτι. Αυτό δεν σημαίνει ότι «προσποιείται». Το άγχος μπορεί πράγματι να προκαλεί έντονες σωματικές αντιδράσεις.
Τι μπορεί να κρύβεται πίσω από την άρνηση του σχολείου
Η σχολική άρνηση δεν έχει πάντα μία συγκεκριμένη αιτία. Μπορεί να σχετίζεται με γεγονότα που συμβαίνουν στο οικογενειακό περιβάλλον, αλλά και με καταστάσεις που βιώνει το παιδί στο σχολείο. Μια αλλαγή στην οικογένεια, όπως μια μετακόμιση, ένας χωρισμός, μια ασθένεια ή μια απώλεια, μπορεί να αυξήσει το άγχος του παιδιού. Το ίδιο μπορεί να συμβεί μετά από μια μακρά απουσία από το σχολείο, καθώς η επιστροφή στη ρουτίνα μπορεί να μοιάζει δύσκολη.
Σε άλλες περιπτώσεις, το παιδί μπορεί να έχει συνηθίσει να περνά ευχάριστα στο σπίτι όταν απουσιάζει από το σχολείο, με αποτέλεσμα η παραμονή στο σπίτι να γίνεται πιο ελκυστική από την επιστροφή στην τάξη. Η δυναμική της οικογένειας και ο τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίζεται η σχολική άρνηση χρειάζεται επομένως να εξετάζονται συνολικά.
Όταν το πρόβλημα βρίσκεται μέσα στο σχολείο
Δεν πρέπει ποτέ να θεωρείται δεδομένο ότι το παιδί απλώς «δεν θέλει να πάει σχολείο». Μπορεί να υπάρχει ένας πραγματικός λόγος που το κάνει να αισθάνεται φόβο ή ανασφάλεια. Μαθησιακές δυσκολίες, φόβος για ένα διαγώνισμα, άγχος μήπως κάνει λάθος στον πίνακα ή μήπως δεχθεί αρνητική κριτική μπορούν να κάνουν τη σχολική καθημερινότητα ιδιαίτερα πιεστική.
Άλλα παιδιά δυσκολεύονται στις κοινωνικές σχέσεις, φοβούνται ότι θα γελοιοποιηθούν ή αισθάνονται ότι δεν μπορούν να ενταχθούν στην παρέα. Σε σοβαρότερες περιπτώσεις, μπορεί να υπάρχει bullying, απειλές ή σωματική βία. Ακόμη και η μετάβαση σε ένα καινούργιο σχολείο μπορεί να προκαλέσει έντονη ανασφάλεια. Γι’ αυτό είναι απαραίτητο οι γονείς να ακούν προσεκτικά τι προσπαθεί να τους πει το παιδί, χωρίς να απορρίπτουν τα συναισθήματά του.
Πώς μπορούν να βοηθήσουν οι γονείς
Το πρώτο βήμα είναι η συζήτηση. Ρωτήστε το παιδί τι είναι αυτό που το φοβίζει και αφήστε το να μιλήσει χωρίς να το διακόπτετε ή να το κρίνετε. Μερικές φορές η αιτία δεν είναι αυτή που αρχικά υποψιάζεται ο γονιός.
Παράλληλα, είναι σημαντικό να υπάρχει συνεργασία με το σχολείο. Μιλήστε με τον εκπαιδευτικό και, όπου υπάρχει δυνατότητα, με τον σχολικό ψυχολόγο ή άλλον ειδικό, ώστε να διερευνηθεί τι συμβαίνει στην καθημερινότητα του παιδιού.
Η επιστροφή στο σχολείο μπορεί να χρειαστεί να γίνει σταδιακά, ανάλογα με την περίπτωση και με την καθοδήγηση ειδικού. Η ήρεμη ενθάρρυνση, η θετική στάση και η ενίσχυση κάθε μικρής προσπάθειας μπορούν να βοηθήσουν το παιδί να ξαναβρεί την αυτοπεποίθησή του.
Εξίσου σημαντικό είναι να ενισχυθούν οι σχέσεις του με τους συμμαθητές του. Μια συνάντηση εκτός σχολείου, ένα παιχνίδι ή μια κοινή δραστηριότητα μπορεί να βοηθήσει το παιδί να αισθανθεί μεγαλύτερη ασφάλεια και να δημιουργήσει θετικές εμπειρίες γύρω από το σχολικό περιβάλλον.
Οι γονείς μπορούν επίσης να ενθαρρύνουν τη συμμετοχή σε δραστηριότητες που αρέσουν στο παιδί και να του δίνουν ευκαιρίες να ανακαλύψει τα δυνατά του σημεία. Όσο περισσότερο αισθάνεται ικανό και ασφαλές, τόσο πιο εύκολα μπορεί να αντιμετωπίσει μια δύσκολη κατάσταση.
Πότε χρειάζεται βοήθεια ειδικού
Όταν η άρνηση του σχολείου επιμένει, οι απουσίες αυξάνονται ή το παιδί εμφανίζει έντονο άγχος, φόβο και σωματικά συμπτώματα, δεν είναι καλό να περιμένουμε απλώς να περάσει μόνο του. Η σχολική φοβία είναι ένα σύνθετο ζήτημα και κάθε παιδί μπορεί να χρειάζεται διαφορετική αντιμετώπιση. Η συνεργασία γονέων, εκπαιδευτικών και ειδικών ψυχικής υγείας μπορεί να βοηθήσει στον εντοπισμό της αιτίας και στη δημιουργία ενός κατάλληλου πλάνου επιστροφής στο σχολείο.
Πώς θα βοηθήσω το παιδί να κάνει φίλους στο σχολείο;
Παρατηρήστε πώς συμπεριφέρεται ανάμεσα στους συνομηλίκους του
Ένας καλός τρόπος για να καταλάβετε τι δυσκολεύει το παιδί σας είναι να παρατηρήσετε διακριτικά τον τρόπο με τον οποίο αλληλεπιδρά με άλλα παιδιά. Μπορεί, για παράδειγμα, να διαπιστώσετε ότι στο σπίτι είναι ιδιαίτερα ομιλητικό και άνετο, ενώ στο σχολείο ή σε μια αθλητική δραστηριότητα γίνεται πιο συγκρατημένο.
Ίσως δυσκολεύεται να ξεκινήσει μια συζήτηση, νιώθει άγχος όταν βρίσκεται σε μεγάλη παρέα ή προτιμά να παρακολουθεί τους άλλους αντί να συμμετέχει. Όλα αυτά μπορούν να σας δείξουν σε ποιο σημείο χρειάζεται περισσότερη υποστήριξη.
Δείξτε του στην πράξη πώς δημιουργούνται οι σχέσεις
Τα παιδιά μαθαίνουν σε μεγάλο βαθμό παρατηρώντας τους γονείς τους. Ο τρόπος με τον οποίο χαιρετάτε έναν γείτονα, ξεκινάτε μια συζήτηση, ζητάτε κάτι ευγενικά ή διαχειρίζεστε μια διαφωνία αποτελεί καθημερινό μάθημα κοινωνικών δεξιοτήτων. Χωρίς να το αντιλαμβάνεστε, του δείχνετε πώς μπορεί να προσεγγίσει έναν άνθρωπο, να ακούσει μια διαφορετική άποψη, να συνεργαστεί και να αντιμετωπίσει μια δύσκολη στιγμή.
Κάντε εξάσκηση μέσα από παιχνίδι ρόλων
Αν το παιδί δυσκολεύεται να βρει τι να πει σε μια παρέα ή δεν ξέρει πώς να ξεκινήσει μια συζήτηση, μπορείτε να κάνετε μια μικρή «πρόβα» στο σπίτι. Υποδυθείτε έναν συμμαθητή του και αφήστε το να δοκιμάσει διαφορετικούς τρόπους προσέγγισης.
Μπορείτε να συζητήσετε μαζί θέματα που το ενδιαφέρουν, όπως ένα παιχνίδι, μια ταινία, ένα άθλημα ή κάτι που συνέβη στο σχολείο. Στόχος δεν είναι να αποστηθίσει συγκεκριμένες ατάκες, αλλά να αποκτήσει μεγαλύτερη άνεση και αυτοπεποίθηση.
Κάντε τα πρώτα βήματα πιο εύκολα
Όταν ένα παιδί φοβάται να δοκιμάσει μια καινούργια δραστηριότητα, βοηθά πολύ να γνωρίζει εκ των προτέρων τι πρόκειται να συναντήσει. Αν θέλει να ξεκινήσει ένα άθλημα, μπορείτε να επισκεφθείτε μαζί τον χώρο πριν από την πρώτη προπόνηση ή να παίξετε λίγο μαζί του, ώστε να εξοικειωθεί. Αν πρόκειται να ξεκινήσει κολύμβηση ή κάποια άλλη δραστηριότητα που το αγχώνει, μερικά ατομικά μαθήματα μπορεί να του δώσουν την αυτοπεποίθηση που χρειάζεται πριν βρεθεί σε μια μεγαλύτερη ομάδα.
Επιβραβεύστε την προσπάθεια και όχι μόνο το αποτέλεσμα
Μην περιμένετε να δείτε μια θεαματική αλλαγή από τη μία μέρα στην άλλη. Για ένα πιο ντροπαλό ή εσωστρεφές παιδί, ακόμη και μια μικρή προσπάθεια μπορεί να αποτελεί σημαντικό βήμα. Αν μίλησε σε ένα καινούργιο παιδί, συμμετείχε σε μια δραστηριότητα ή τόλμησε να ζητήσει να παίξει με μια παρέα, αναγνωρίστε την προσπάθειά του. Ένα απλό «είδα πόσο προσπάθησες σήμερα και χάρηκα πολύ» μπορεί να ενισχύσει σημαντικά την αυτοπεποίθησή του.
Δημιουργήστε ευκαιρίες για φιλίες έξω από το σχολείο
Οι κοινωνικές σχέσεις δεν χρειάζεται να δημιουργούνται αποκλειστικά μέσα στην τάξη. Για ένα μικρότερο παιδί, μια συνάντηση με έναν συμμαθητή του στο σπίτι μπορεί να είναι ένας πιο εύκολος τρόπος για να αναπτύξει μια φιλία, καθώς βρίσκεται σε ένα γνώριμο και ασφαλές περιβάλλον.
Στα μεγαλύτερα παιδιά μπορείτε να δώσετε την ευκαιρία να συναντήσουν περισσότερους συνομηλίκους, πάντα με τρόπο που να ταιριάζει στην ηλικία και στον χαρακτήρα τους. Το ζητούμενο στην αρχή δεν είναι να αποκτήσει αμέσως πολλούς φίλους, αλλά να αισθανθεί ότι μπορεί να συνδεθεί με τους άλλους και να περάσει όμορφα.
Μην αφήνετε την αποφυγή να γίνεται συνήθεια
Όταν ένα παιδί δυσκολεύεται στις κοινωνικές επαφές, είναι φυσικό να θέλει να αποφεύγει καταστάσεις που του προκαλούν αμηχανία ή άγχος. Ωστόσο, η συνεχής αποφυγή δεν του δίνει την ευκαιρία να εξασκηθεί και να αποκτήσει μεγαλύτερη σιγουριά.
Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να το πιέσετε να βρεθεί ξαφνικά σε μια μεγάλη παρέα. Η καλύτερη προσέγγιση είναι τα μικρά, σταδιακά βήματα, με πολλή ενθάρρυνση και χωρίς πίεση. Μια νέα εμπειρία μπορεί να γίνει λίγο πιο απαιτητική κάθε φορά, ανάλογα με τις αντοχές του παιδιού.
Μην το συγκρίνετε με εσάς ή με τα αδέλφια του
Ίσως εσείς να ήσασταν ιδιαίτερα κοινωνικοί ως παιδιά ή κάποιο από τα αδέλφια του να έχει δεκάδες φίλους. Αυτό όμως δεν αποτελεί μέτρο σύγκρισης. Ένα παιδί μπορεί να είναι πιο εσωστρεφές και να προτιμά δύο ή τρεις πολύ στενές φιλίες αντί για μια μεγάλη παρέα. Εφόσον αισθάνεται καλά, συμμετέχει σε δραστηριότητες που του αρέσουν και έχει ανθρώπους με τους οποίους νιώθει ασφάλεια, δεν υπάρχει λόγος να θεωρούμε ότι κάτι δεν πάει καλά.
Το παιδί μου δέχεται bullying στο σχολείο – Τί να κάνω;
Όταν ένα παιδί αποκαλύπτει στους γονείς του ότι δέχεται bullying, το πρώτο και σημαντικότερο βήμα είναι να αισθανθεί ξανά ασφαλές. Η αγάπη, η αγκαλιά και η συναισθηματική στήριξη είναι απαραίτητες, όμως από μόνες τους δεν αρκούν. Για να μπορέσει ένα παιδί να διαχειριστεί όσα βιώνει, χρειάζεται να σταματήσει ο εκφοβισμός και να γνωρίζει ότι οι ενήλικες γύρω του είναι έτοιμοι να το προστατεύσουν.
Μην αντιμετωπίσετε τον εκφοβισμό σαν «παιχνίδι»
Φράσεις όπως «παιδιά είναι, θα τα βρουν μεταξύ τους» ή «έτσι είναι τα αγόρια, πρέπει να σκληραγωγηθεί» μπορεί να κάνουν περισσότερο κακό παρά καλό. Για ένα παιδί που βιώνει επαναλαμβανόμενες προσβολές, απειλές, αποκλεισμό ή σωματική βία, αυτό που συμβαίνει είναι πραγματικό και μπορεί να έχει σημαντικές επιπτώσεις στην ψυχολογία του.
Photo via: pexels.com (Yan Krukau)
Ακούστε προσεκτικά όσα έχει να σας πει χωρίς να το διακόπτετε και χωρίς να το κάνετε να αισθανθεί ότι υπερβάλλει. Το γεγονός ότι αποφάσισε να μιλήσει είναι από μόνο του σημαντικό και χρειάζεται να το ενθαρρύνετε για το θάρρος του.
Το πρώτο μήνυμα πρέπει να είναι «δεν φταις»
Ένα παιδί που πέφτει θύμα bullying μπορεί να αναρωτιέται αν έκανε κάτι που προκάλεσε τη συμπεριφορά των άλλων. Ο γονιός χρειάζεται να του ξεκαθαρίσει ότι δεν ευθύνεται για τον εκφοβισμό που δέχεται. Εξηγήστε του με απλά λόγια ότι κανείς δεν έχει δικαίωμα να το προσβάλλει, να το απειλεί ή να το χτυπά και ότι το σχολείο οφείλει να είναι ένας ασφαλής χώρος. Παράλληλα, διαβεβαιώστε το ότι δεν θα μείνει μόνο του και ότι θα αναλάβετε δράση μαζί του.
Κρατήστε την ψυχραιμία σας
Η πρώτη αντίδραση ενός γονέα μπορεί να είναι θυμός, αγανάκτηση ή φόβος. Ωστόσο, είναι προτιμότερο να μην μεταφέρετε όλη αυτή την ένταση στο παιδί. Αν δει τον γονιό του να καταρρέει ή να εξοργίζεται, μπορεί να φοβηθεί ακόμη περισσότερο ή να αισθανθεί ότι προκάλεσε ένα μεγαλύτερο πρόβλημα.
Ακούστε πρώτα ολόκληρη την ιστορία και στη συνέχεια εξηγήστε του ήρεμα ποια βήματα θα ακολουθήσετε. Το παιδί χρειάζεται να ξέρει τι πρόκειται να συμβεί και να αισθάνεται ότι έχει δίπλα του έναν ενήλικα που μπορεί να το προστατεύσει.
Καταγράψτε όσα συμβαίνουν
Είναι χρήσιμο να κρατάτε σημειώσεις για κάθε περιστατικό. Καταγράψτε πότε συνέβη, πού έγινε, ποιοι συμμετείχαν, τι ακριβώς συνέβη και αν υπήρχαν μάρτυρες. Η καταγραφή μπορεί να βοηθήσει σημαντικά όταν απευθυνθείτε στο σχολείο, καθώς επιτρέπει να παρουσιαστεί η κατάσταση με συγκεκριμένα περιστατικά και όχι μόνο ως μια γενική περιγραφή.
Μιλήστε άμεσα με το σχολείο
Η αντιμετώπιση του bullying δεν είναι υπόθεση που πρέπει να σηκώσει μόνο του το παιδί ή η οικογένεια. Επικοινωνήστε με το σχολείο και ενημερώστε τους αρμόδιους εκπαιδευτικούς για όσα έχουν συμβεί. Μιλήστε συγκεκριμένα, παρουσιάζοντας τα περιστατικά που έχετε καταγράψει, και ζητήστε να ενημερωθείτε για τα μέτρα που θα ληφθούν.
Η συνεργασία με το σχολείο χρειάζεται να συνεχιστεί μέχρι να διαπιστωθεί ότι το πρόβλημα έχει αντιμετωπιστεί και το παιδί αισθάνεται και πάλι ασφαλές. Εφόσον υπάρχει διαθέσιμη ηλεκτρονική πλατφόρμα αναφοράς περιστατικών σχολικού εκφοβισμού, οι γονείς μπορούν να αξιοποιήσουν και αυτό το κανάλι.
Μην επικοινωνήσετε μόνοι σας με το παιδί που εκφοβίζει
Όσο έντονος κι αν είναι ο θυμός σας, καλό είναι να αποφύγετε να αντιμετωπίσετε απευθείας το παιδί που εκφοβίζει το δικό σας ή να έρθετε σε αντιπαράθεση με τους γονείς του. Το ίδιο ισχύει και για δημόσιες αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Τέτοιες κινήσεις μπορεί να κλιμακώσουν την ένταση και να κάνουν την κατάσταση ακόμη δυσκολότερη για το παιδί. Είναι προτιμότερο να ακολουθηθεί η θεσμική διαδικασία και να ενημερωθούν οι υπεύθυνοι του σχολείου.
Μάθετε στο παιδί ότι η βία δεν είναι λύση
Ένα παιδί που δέχεται bullying μπορεί να πιστεύει ότι ο μόνος τρόπος για να προστατευτεί είναι να ανταποδώσει. Εξηγήστε του ότι το να χτυπήσει ή να εκφοβίσει με τη σειρά του το άλλο παιδί δεν αποτελεί λύση και μπορεί να οδηγήσει σε ακόμη μεγαλύτερη ένταση. Αντί γι’ αυτό, βοηθήστε το να γνωρίζει σε ποιον εκπαιδευτικό μπορεί να απευθυνθεί, πού μπορεί να ζητήσει βοήθεια και ποια παιδιά μπορεί να βρίσκονται δίπλα του όταν αισθάνεται ότι κινδυνεύει.
Δημιουργήστε ένα μικρό «σχέδιο ασφαλείας»
Μαζί με το παιδί μπορείτε να αποφασίσετε τι θα κάνει αν επαναληφθεί ένα περιστατικό. Για παράδειγμα, να απομακρυνθεί από το σημείο, να πλησιάσει έναν εκπαιδευτικό ή άλλον ενήλικα που εμπιστεύεται και να παραμείνει κοντά σε συμμαθητές με τους οποίους αισθάνεται ασφαλές. Η ύπαρξη ενός συγκεκριμένου σχεδίου μπορεί να του δώσει μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση, επειδή θα ξέρει εκ των προτέρων πώς να αντιδράσει.
Τι κάνουμε όταν το bullying γίνεται online;
Ο διαδικτυακός εκφοβισμός μπορεί να είναι ιδιαίτερα δύσκολος, επειδή δεν σταματά απαραίτητα όταν το παιδί επιστρέφει στο σπίτι. Μην του αφαιρέσετε αμέσως το κινητό ή την πρόσβαση στο διαδίκτυο ως τιμωρία, καθώς μπορεί να το κάνει να φοβηθεί ότι αν μιλήσει θα χάσει ακόμη ένα σημαντικό κομμάτι της καθημερινότητάς του.
Ακούστε τι έχει συμβεί και κρατήστε τα αποδεικτικά στοιχεία. Screenshots από μηνύματα, φωτογραφίες, σχόλια ή απειλές μπορούν να αποδειχθούν χρήσιμα. Ανάλογα με τη σοβαρότητα της υπόθεσης, ενημερώστε το σχολείο και, όπου απαιτείται, τις αρμόδιες αρχές.
Προσέξτε για αλλαγές στη συμπεριφορά
Ο σχολικός εκφοβισμός δεν εκφράζεται πάντα με μια άμεση αποκάλυψη. Μερικά παιδιά δυσκολεύονται να μιλήσουν και μπορεί να δείξουν ότι κάτι δεν πάει καλά μέσα από αλλαγές στη συμπεριφορά τους. Έντονο άγχος, φόβος για το σχολείο, απομόνωση, αλλαγές στη διάθεση, δυσκολίες στις κοινωνικές σχέσεις ή επίμονη άρνηση να πάνε σχολείο είναι σημάδια που αξίζει να διερευνηθούν.
Αν η κατάσταση επηρεάζει σημαντικά την ψυχοκοινωνική του λειτουργία, μπορεί να χρειαστεί η υποστήριξη ειδικού ψυχικής υγείας. Οι γονείς μπορούν επίσης να ζητήσουν καθοδήγηση από το σχολείο ή το αρμόδιο ΚΕ.Δ.Α.Σ.Υ.
Βοηθήστε το να ξαναχτίσει την αυτοπεποίθησή του
Το bullying μπορεί να κάνει ένα παιδί να αισθανθεί ότι δεν αξίζει, ότι δεν το συμπαθεί κανείς ή ότι δεν μπορεί να τα καταφέρει. Γι’ αυτό η στήριξη στο σπίτι δεν πρέπει να περιορίζεται μόνο στην αντιμετώπιση του περιστατικού.
Αφιερώστε χρόνο για ουσιαστική επικοινωνία. Ρωτήστε το πώς αισθάνεται, ακούστε το χωρίς να βιάζεστε να δώσετε λύσεις και δείξτε ενδιαφέρον για όσα το απασχολούν. Μερικές φορές το παιδί χρειάζεται απλώς έναν άνθρωπο που θα το ακούσει χωρίς κριτική.
Παράλληλα, ενθαρρύνετέ το να δημιουργήσει υγιείς φιλίες με παιδιά που το σέβονται. Μια δραστηριότητα που αγαπά, μια αθλητική ομάδα, το θέατρο, η μουσική ή ένας σύλλογος μπορούν να του προσφέρουν ευκαιρίες να γνωρίσει συνομηλίκους με κοινά ενδιαφέροντα και να νιώσει ξανά ότι ανήκει κάπου.
Δώστε του χώρο για πράγματα που αγαπά
Η καθημερινότητα ενός παιδιού δεν πρέπει να περιστρέφεται αποκλειστικά γύρω από το bullying. Βοηθήστε το να συνεχίσει δραστηριότητες που του προσφέρουν χαρά και χαλάρωση. Μουσική, άθληση, ζωγραφική, κατασκευές, μια αγαπημένη ταινία ή μια βόλτα μαζί σας μπορούν να λειτουργήσουν ως μικρές «ανάσες» μέσα σε μια δύσκολη περίοδο.
Πάνω απ’ όλα, το παιδί χρειάζεται να ακούσει και να νιώσει στην πράξη ότι δεν είναι μόνο του. Η αντιμετώπιση του σχολικού εκφοβισμού απαιτεί συνεργασία ανάμεσα στην οικογένεια, το σχολείο και, όταν χρειάζεται, τους ειδικούς. Στόχος δεν είναι απλώς να σταματήσει ένα περιστατικό, αλλά να ξαναβρεί το παιδί την αίσθηση ασφάλειας, την αυτοπεποίθηση και τη χαρά της καθημερινότητάς του. Δείτε επίσης πως αντιμετωπίζετε ο σχολικός εκφοβισμός στην εφηβεία ανάμεσα σε κορίτσια.
Σχετικά άρθρα:
- Τα παιδιά με γονείς που μοιράζονται τις δικές τους φοβίες γίνονται παιδιά θαρραλέα
- Back to school 2026 : Πώς θα πετύχουμε την ήπια προσαρμογή την πρώτη μέρα στο παιδικό σταθμό
- Back to school 2026: Συμβουλές για να διαλέξετε σχολική τσάντα ανάλογα με την ηλικία του παιδιού
- Back to school 2026: Πρώτη φορά Δημοτικό; Όλες οι συμβουλές για να προσαρμοστεί το παιδί
- Back to School: Συμβουλές για την πρόληψη παιδικών ατυχημάτων στα σχολεία
- Back to school: Πώς η τεχνητή νοημοσύνη έχει καταστρέψει την μάθηση των παιδιών
Ποιοι είναι οι φόβοι του δικού σας παιδιού και με ποιον τρόπο τους διαχειρίζεστε; Πείτε μας στα σχόλια.
Όλα τα άρθρα για το σχολείο στο daddy-cool.gr
Απαγορεύεται η αναδημοσίευση του άρθρου χωρίς τη γραπτή άδεια από τον εκδότη.