Λένα Γατσή
Τα τελευταία χρόνια έχουν αυξηθεί τα περιστατικά bullying και βίας ανάμεσα σε ανηλίκους τόσο εντός των σχολείων όσο και εκτός. Κι ενώ οι περισσότεροι γονείς βιάζονται να κατηγορήσουν τα βίντεο παιχνίδια και τη trap, η δική μου άποψη είναι πώς το πρόβλημα είναι βαθύτερο. Και ίσως αν θέλουμε να το λύσουμε, να κοιτάξουμε τον εαυτό μας στον καθρέφτη.
Από πότε έγινε φυσιολογικό τα παιδιά να σκοτώνουν παιδιά; Οι ειδήσεις είναι πια τόσες πολλές που τις προσπερνάμε, γιατί δεν έχουν καν απήχηση σε μερικές περιπτώσεις. Αν όμως συνηθίσεις το τέρας, τότε ξεκινάς να του μοιάζεις. Πώς μπορούμε να λύσουμε αυτό το κοινωνικό πρόβλημα και τί ευθύνεται στη πραγματικότητα; Διαβάστε παρακάτω:
Γιατί φτάσαμε σε σημείο παιδιά να σκοτώνουν παιδιά;
Ο ρόλος των βίντεο games και της trap στην εγκληματικότητα και τα βίαια ξεσπάσματα των παιδιών
Ένα παιδί μπορεί να επηρεαστεί τόσο από τη μουσική που ακούει όσο και από τα παιχνίδια που παίζει ή τα ενδιαφέροντα που έχουν οι φίλοι του. Ειδικά στη φάση της εφηβείας, όπου το παιδί προσπαθεί μανιωδώς να διαφοροποιηθεί από το σύνολο, μπορεί εύκολα να μπλέξει με κακές παρέες ή να επηρεαστεί από έναν διάσημο που θαυμάζει, ένα παιχνίδι που παίζει ή ακόμη και μία σειρά που παρακολουθεί.
Αυτό εκδηλώνεται πολλές φορές από τον τρόπο που ξεκινά να ντύνεται, να φτιάχνει τα μαλλιά του, ακόμη και να βάφεται. Δεν είναι λίγα τα παιδιά που αλλάζουν κούρεμα για να μοιάζουν στον εκάστοτε διάσημο ή αποκτούν ένα ιδιαίτερο γούστο στο μακιγιάζ επειδή τους αρέσει πολύ μία συγκεκριμένη σειρά. Μέχρι εκεί, είναι καλά.
Κάθε παιδί έχει ανάγκη να διαφοροποιηθεί στην εφηβεία και να κάνει τη δική του επανάσταση και είναι λογικό να επηρεάζεται από τα πρότυπα που έχει. Το να χρεώνουμε όμως την εγκληματικότητα και την αύξηση της βίας ανάμεσα σε ανηλίκους στη trap και τα βίντεο παιχνίδια, είναι το πιο τρανό παράδειγμα μίας κοινωνίας, που φοβάται να αναλάβει τις ευθύνες της.
Photo via: pexels.com (Mikhail Nilov)
Τί εννοώ με αυτό; Ο εκάστοτε traper, ηθοποιός, τραγουδιστής, σεναριογράφος, σκηνοθέτης, προγραμματιστής παιχνιδιών, δεν έχει την ευθύνη των παιδιών μας. Παράγει ένα έργο, καλό ή κακό θα το κρίνει η ιστορία το οποίο προορίζεται για συγκεκριμένες ηλικίες. Τα cd της trap για παράδειγμα, όπως και της rap γενικότερα, έχουν πάνω μία σήμανση, που δείχνει ότι το περιεχόμενο προορίζεται για ενηλίκους.
Στις ταινίες και στις σειρές που παίζονται στη τηλεόραση, ακόμη και σε live streaming πλατφόρμες, υπάρχει εξίσου μία σήμανση καταλληλόλητας. Αυτό ισχύει και στα βίντεο παιχνίδια. Ακόμη και στα social media, υπάρχει πλέον ηλικιακό όριο. Αυτό σημαίνει ότι η ευθύνη φεύγει από τον δημιουργό ή τον κάτοχο της εκάστοτε πλατφόρμας και περνάει στον γονιό.
Δεν μπορείς να φιμώσεις κανέναν καλλιτέχνη επειδή η μουσική που κάνει δεν σου αρέσει ή περνάει λάθος μηνύματα. Εσύ είσαι αυτός που έχεις την ευθύνη για τη μουσική που ακούει το παιδί, τα παιχνίδια που θα παίξει, τις ταινίες και τις σειρές που θα παρακολουθήσει. Το να κατηγορούμε ένα είδος μουσικής για όλα τα δεινά της κοινωνίας, είναι αφελές και εκτός πραγματικότητας.
Η ευθύνη των γονιών και της κοινωνίας
Και τώρα θα μου πεις “πώς να κάνω κουμάντο στο έφηβο παιδί μου, όταν όλοι του οι φίλοι ακούνε trap και παίζουν παιχνίδια που δεν είναι για την ηλικία τους;“. Θα σου δώσω ένα παράδειγμα από τη δική μου παιδική ηλικία. Όταν ήμουν περίπου 11 ετών ξεκίνησα να ακούω Active Member εξαιτίας του αδερφού μου. Φυσικά οι Active Member δεν είχαν καμία σχέση με τη trap και η θεματολογία ήταν τόσο μεγαλίστικη, που στη πραγματικότητα δεν καταλάβαινα και πολύ τί άκουγα.
Κι ενώ όλα τα τραγούδια τους έμοιαζαν λίγο ή πολύ με μελοποιημένα ποιήματα, υπήρχε ένα τραγούδι που δεν το θυμάμαι, το οποίο αναπαρήγαγε συνεχώς τη λέξη “μ….κα”. Φυσικά οι ίδιοι ήθελαν να περάσουν ένα μήνυμα προς ένα μέρος της κοινωνίας που σκέφτεται με αυτόν τον τρόπο που έθιγαν, όμως ένα παιδί 11 ετών ενθουσιάστηκε απλά από τη μουσική και ίσως από τη χρήση αυτής της απαγορευμένης λέξης.
Όταν η μητέρα μου με άκουσε να το ακούω, δεν μου έκλεισε τον υπολογιστή με βία, ούτε ξεκίνησε να μου φωνάζει. Με ρώτησε τί μουσική είναι αυτή και αφού της εξήγησα, μου εξήγησε πάνω στη κουβέντα ότι δεν είναι ακόμη για την ηλικία μου και πώς σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να χρησιμοποιώ αυτή τη λέξη. Δεν ήταν ευθύνη των Active Member να μην χρησιμοποιούν αυτή τη λέξη επειδή μπορεί το κομμάτι τους να το ακούσουν και παιδιά. Ήταν ευθύνη της μητέρας μου.
Όταν ένα παιδί παίρνει σωστές βάσεις από το σπίτι του και έχει γονείς που ειλικρινά ασχολούνται μαζί του, συζητούν ανοιχτά για προβλήματα της κοινωνίας όπως είναι η θέση της γυναίκας, ο τρόπος που πρέπει να συμπεριφερόμαστε ο ένας στον άλλον, ο λόγος που η βία σε έναν άνθρωπο που δεν μας έχει κάνει τίποτα είναι λάθος κλπ, τότε σε καμία περίπτωση δε θα γίνει εύκολο θύμα σε οτιδήποτε.
Μπορεί να μπει στο πειρασμό, μπορεί να επηρεαστεί για ένα χρονικό διάστημα και να αναπαράγει αυτά που ακούει στην αγαπημένη του μουσική με τους φίλους του. Όμως με συζήτηση, υπομονή και κατανόηση, αυτό θα είναι μία φάση που θα περάσει. Το ίδιο ισχύει και με τα βίντεο παιχνίδια. Ένα παιδί δεν αναπαράγει τη βία επειδή παίζει από μικρό τέτοια παιχνίδια, αν οι γονείς του, έχουν κάνει ό,τι μπορούν για να του δώσουν να καταλάβει ότι το παιχνίδι από τη πραγματικότητα απέχει πολύ.
Όμως κατά τη γνώμη μου, η σωστότερη λύση είναι οι γονείς να μην επιτρέπουν συγκεκριμένα παιχνίδια και συγκεκριμένη μουσική σε παιδιά που δεν είναι ακόμη η ηλικία τους για κάτι τέτοιο. Έτσι και αλλιώς οι ίδιοι οι δημιουργοί το λένε.
Η αδιαφορία του σχολείου
Και πάμε τώρα στο ζήτημα που τσούζει. Το σχολείο έχει τη μισή ευθύνη στην ανατροφή ενός παιδιού. Την άλλη μισή την έχουν οι γονείς. Ο ρόλος του εκπαιδευτικού είναι να περνάει μηνύματα, να ανοίγει συζητήσεις, να δίνει τροφή για σκέψη. Φυσικά είναι και το να μαθαίνει στα παιδιά Φυσική, Μαθηματικά, Λογοτεχνία κλπ, όμως προπάντων πρέπει να τους μάθει πώς να γίνονται σκεπτόμενα άτομα που σέβονται και δείχνουν αλληλεγγύη.
Όμως οι εκπαιδευτικοί, για λόγους που θα αναλύσω παρακάτω, δεν έχουν είτε τον χρόνο είτε ακόμη και την όρεξη να ασχοληθούν με κάτι τέτοιο. Αγχώνονται να προλάβουν να βγει η ύλη που σε μερικές περιπτώσεις αδιαφορούν ακόμη κι αν ένα περιστατικό βίας εκτυλιχθεί μπροστά στα μάτια τους. Τουλάχιστον αυτό συνέβαινε στη δική μου περίπτωση, όταν έπεσα θύμα συστηματικού bullying από κορίτσια μεγαλύτερης ηλικίας από μένα, στα 13 μου χρόνια.
Θυμάμαι χαρακτηριστικά τη φιλόλογο να περνάει μπροστά μου ενώ 5-6 κορίτσια, μπορεί και παραπάνω, με είχαν στριμώξει στη γωνία και μου φώναζαν κι εκείνη απλά μπήκε στην αίθουσα. Μέχρι που η οικογένειά μου, αναγκάστηκε να πάει στον διευθυντή και να απειλήσει ανοιχτά ότι αν δεν επιληφθεί κάποιος επί του θέματος θα απευθυνθεί η ίδια στη δευτεροβάθμια.
Δείτε ακόμα Το παιδί μου δεν με ακούει: Πώς να βάλω όρια χωρίς φωνές
Γιατί οι γονείς, τα μεγαλύτερα αδέρφια και γενικά οι συγγενείς των παιδιών που πέφτουν θύματα bullying να φτάνουν σε αυτό το σημείο; Και από την άλλη, γιατί δεν υπάρχει ένας ψυχολόγος σε κάθε σχολείο; Τα παιδιά που κάνουν bullying, είναι εξίσου θύματα. Παιδιά από κατεστραμμένες οικογένειες, παιδιά με τραύματα, παιδιά που δεν πήραν ή που δεν ένιωσαν ότι πήραν ποτέ, την αγάπη και τη προσοχή που χρειάζονταν.
Πόσο καλύτερος θα γινόταν ο κόσμος αν ο ψυχολόγος δεν θεωρούνταν πολυτέλεια για όλες τις ηλικίες; Αν υπήρχε έστω ένας άνθρωπος σε ένα σχολικό συγκρότημα, που να είχε τον τρόπο να ξεκλειδώσει ακόμη και το πιο απόμακρο, επιθετικό και βίαιο παιδί.
Ίσως οι φυλακές να άδειαζαν, το σχολείο να γινόταν ένα πιο χαρούμενο μέρος και τα παιδιά να ένιωθαν άνετα να είναι ο εαυτός τους. Και ίσως οι εκπαιδευτικοί, να μην είχαν το επιπλέον βάρος του να προσέχουν 100 και παιδιά, ενώ το σύστημα παιδείας ήδη τους πιέζει πολύ με αυτά που υποχρεούνται να κάνουν μέσα στη χρονιά.
Οι εκπαιδευτικοί δεν οφείλουν να είναι θηριοδαμαστές σε τσίρκο. Όμως οφείλουν να νοιάζονται για τους μαθητές τους. Γιατί για μένα, κανένας εκπαιδευτικός δεν έγινε δάσκαλος ή καθηγητής απλά επειδή του άρεσε το μάθημα. Υποθέτω ότι του άρεσε και η αλληλεπίδραση με τα παιδιά, με ό,τι αυτό συνεπάγεται.
Μη κλείνετε τα μάτια στη βία. Όχι μόνο την ώρα της δουλειάς σας αλλά και έξω από αυτήν. Μη μαθαίνετε στα παιδιά έστω και με πλάγιο τρόπο, ότι όταν ένα πρόβλημα δεν μας αφορά, δεν μας ενδιαφέρει κιόλας. Πάρτε θέση όχι λόγω ιδιότητας, αλλά πιο πολύ λόγω ανθρωπιάς.
Η αδιαφορία των αρμόδιων Αρχών
Και από την άλλη έχουμε ένα σύστημα που αδιαφορεί πλήρως τόσο για τους εκπαιδευτικούς όσο και για τους μαθητές. Στέλνει αναπληρωτές σε όλη την Ελλάδα, χωρίς να τους εξασφαλίζει καν τη διαμονή, σε μία εποχή που τα ενοίκια είναι στα ύψη και τα Airbnb όλο και πληθαίνουν. Υπάρχουν σχολεία που δεν έχουν αρκετούς καθηγητές και δασκάλους και ανθρώπους που αρνούνται συνεχώς το διορισμό ενώ τον έχουν ανάγκη επειδή δεν βγαίνουν οικονομικά.
Εξαντλητικά προγράμματα εργασίας σε όσους καλούνται να κάνουν τη δουλειά τους και μέσα σε όλα αυτά μηδαμινή υποστήριξη από τους αρμόδιους όσων αφορά τα παιδιά. Το παράδειγμα της καθηγήτριας που ύστερα από bullying πέθανε από εγκεφαλικό είναι χαρακτηριστικό.
Δεν είναι εύκολο να ζητάς από έναν άνθρωπο να είσαι σωστός εκπαιδευτικός και παράλληλα να σκύβει πάνω από τα προβλήματα των μαθητών του, όταν βιώνει τέτοια απαξίωση για το λειτούργημα που κάνει όχι μόνο από τους αρμόδιους αλλά και από τους γονείς. Γιατί οι γονείς πλέον, έχουν έτοιμη τη δικαιολογία τόσο για τα παιδιά τους όσο και για τους εαυτούς τους.
Κανείς δεν είναι σε θέση να αναλάβει τις ευθύνες του και να μάθει και στο παιδί πόσο σημαντικό είναι να το κάνει. Προτιμούν να κάνουν φασαρία στο σχολείο, να τσακώνονται με γονείς άλλων μαθητών και όταν ο κόμπος φτάσει στο χτένι και μία καθηγήτρια χάσει τη ζωή της από τη ψυχολογική πίεση, να βγαίνουν με τον Σύλλογο και να ξεπλένουν καταστάσεις.
Η αποξένωση των γονιών από το παιδί
Για το τέλος άφησα ένα ζήτημα που δεν μπορώ να κατηγορήσω φυσικά εξ’ ολοκλήρου τους γονείς. Είναι ακόμη ένα φαινόμενο, που αφορά τη κοινωνία ολοκληρωτικά. Οι γονείς μετά το ξέσπασμα της οικονομικής κρίσης, ζουν κάτω από μόνιμο άγχος και πίεση. Τα ωράρια της δουλειάς τους είναι εξαντλητικά, πολλές φορές αναγκάζονται να κάνουν παραπάνω από μία δουλειά ο καθένας για να τα βγάλουν πέρα.
Γυρίζουν στο σπίτι ξεθεωμένοι από τη κούραση και αγχωμένοι για το πώς θα βγει ο μήνας και δεν έχουν το κουράγιο να ασχοληθούν στη πραγματικότητα με τα παιδιά τους. Επαναπαύονται στην ιδέα ότι έχουν ένα καλό παιδί και το αφήνουν με τις ώρες μπροστά από μία οθόνη (μία συνήθεια που ξεκινάει δυστυχώς προτού το παιδί μάθει να μιλάει), δεν το ελέγχουν στα social media, δεν προσπαθούν να το κάνουν να ανοιχτεί.
Το φταίξιμο δεν είναι δικό τους. Η ευθύνη πέφτει σε ένα ολόκληρο σύστημα που συντηρεί την εξαθλίωση και ζητάει από νέους ανθρώπους που παίρνουν τον κατώτατο μισθό τον λόγο, που δεν επιλέγουν να κάνουν παιδιά. Όταν ακόμη κι εκείνοι που το επέλεξαν δεν έχουν το κουράγιο να σκύψουν πάνω από τις ανάγκες τους.
Οι λόγοι λοιπόν που τα παιδιά γίνονται βίαια, αποξενώνονται, βρίζουν το ένα το άλλο, δεν είναι ούτε η μουσική που ακούν, ούτε τα παιχνίδια που παίζουν. Ίσως αν το σκεφτούμε λίγο καλύτερα αυτό, να μπορέσουμε να λύσουμε το πρόβλημα από τη ρίζα του και όχι απλώς να αγανακτούμε για τη νέα γενιά και πού αυτή οδεύει.
Σχετικά άρθρα:
- Ο κύκλος της βίας: Το παιχνίδι της τάξης που διδάσκει το πιο σημαντικό μήνυμα για το bullying στα παιδιά
- Τι πραγματικά φταίει για τον σχολικό εκφοβισμό
- Εκφοβισμός στην εφηβική ηλικία μεταξύ κοριτσιών – Πως αντιμετωπίζεται
- Το παιδί κάνει συνεχώς κοπάνες από το σχολείο – Πως να βάλεις και πάλι όρια
- Πως θα καταλάβετε ότι το παιδί σας έχει πέσει θύμα bullying
- Η παιδική ταινία της Pixar για τον σχολικό εκφοβισμό που ΠΡΕΠΕΙ να δουν τα παιδιά μας!